Hãy hình dung một sáng thứ 7. Anh chị đứng giữa phòng khách một căn nhà phố 1 trệt 1 lầu, mùi sơn còn mới. Người bán cười: “Nhà xây kỹ lắm, ở 3 năm chưa sửa gì”. Trong đầu anh chị là 2 tỷ gom góp hơn 10 năm, và tờ giấy cọc đã soạn sẵn trên bàn. Thúy nói thẳng: lớp sơn mới đó là thứ anh chị nên nghi ngờ đầu tiên. Kiểm tra chất lượng nhà xây sẵn phải xong trước khi đặt bút ký cọc, không phải sau.
Với 2 tỷ, anh chị đang ở chỗ lưng chừng. Để ngân hàng thì tiếc, mua nhà ở trung tâm thì không đủ, nhiều nhà còn phải vay thêm. Nghĩa là sau khi mua, gần như không còn khoản dư để sửa một mái nhà thấm hay một cái nền lún. Bài này đưa anh chị 6 điểm soi, danh sách đồ mang theo, người nên mời đi cùng và cách tính tiền sửa trước khi cọc.

Kiểm tra chất lượng nhà xây sẵn gồm những gì?
Kiểm tra chất lượng nhà xây sẵn là soi 6 điểm trước khi đặt cọc: vết nứt, thấm dột, nghiêng lún, điện nước, móng và giấy tờ hoàn công. Mục tiêu là biết căn nhà có lỗi gì, lỗi đó sửa được không, tốn bao nhiêu. Có con số đó trong tay, anh chị mới trả giá hoặc bỏ đi đúng lúc.
Sự thật mà ít người bán nói ra: nhà xây sẵn được làm đẹp để bán, không phải để ở. Sơn mới che vết ố. Gạch mới che chỗ nền lún. Anh chị không cần thành kỹ sư. Anh chị chỉ cần biết nhìn đúng chỗ và hỏi đúng câu. Nếu đang cân nhắc nhà đã ở nhiều năm, đọc thêm bài kinh nghiệm mua nhà cũ.
6 điểm phải soi trước khi đặt cọc
Soi theo thứ tự từ dễ thấy đến khó thấy: vết nứt, thấm dột, nghiêng lún, điện nước, móng, rồi giấy tờ. Mỗi điểm mất khoảng 10 phút. Lỗi nào thấy được thì chụp ảnh và ghi vào sổ, để lúc trả giá anh chị có bằng chứng thay vì cảm giác.
Điểm 1: Vết nứt nào đáng lo
Nứt chân chim li ti trên lớp vữa thường chỉ là co ngót bề mặt. Nứt chéo từ góc cửa, nứt ngang dọc theo dầm, nứt xuyên qua tường thì khác hẳn. Đó có thể là dấu hiệu kết cấu đang chịu lực sai hoặc nền đang lún. Lấy bút chì đánh dấu 2 đầu vết nứt, chụp ảnh có ghi ngày. Lần xem thứ 2, nếu vết nứt dài ra, anh chị đã có câu trả lời.
Điểm 2: Thấm dột nằm ở đâu
Thấm hay nằm ở 4 chỗ: trần ngay dưới nhà vệ sinh tầng trên, chân tường sát nền, sân thượng và mái, vách tường giáp nhà bên. Mở tủ bếp, nhìn mặt sau cánh tủ và vách tường phía sau. Ngửi mùi ẩm mốc trong phòng đóng kín. Tốt nhất là xin đến xem ngay sau một trận mưa lớn.
Điểm 3: Nhà có nghiêng, có lún không
Đặt một viên bi hoặc chai nước tròn lên sàn ở vài góc phòng. Bi lăn về một phía đều đặn là sàn đang dốc. Mở rồi thả từng cánh cửa, cửa tự đóng hoặc tự mở là khung đã lệch. Nhìn khe giữa nền nhà và chân tường, nhìn sân trước có lún thấp hơn nền nhà không.
Điểm 4: Điện nước chạy thật hay chạy cho có
Bật hết công tắc, cắm thử từng ổ điện, sờ xem ổ cắm nào nóng. Với nước, khóa hết vòi trong nhà rồi nhìn đồng hồ nước. Kim vẫn chạy nghĩa là có chỗ rò ngầm trong tường hoặc dưới nền. Xả nước ở bồn rửa và sàn nhà vệ sinh, xem nước thoát nhanh hay đọng lại.
Điểm 5: Móng và kết cấu
Móng là phần anh chị không nhìn thấy, nên phải hỏi. Hỏi nhà xây năm nào, ai thi công, móng loại gì, có bản vẽ kết cấu không. Hỏi khu đất trước đây là ruộng, ao hay kênh rạch được san lấp. Nhìn chân cột, chân tường ở tầng trệt, nứt nhiều ở đây đáng lo hơn nứt ở tầng trên. Kết cấu nhà phố thường là bê tông cốt thép, lộ thép gỉ ở cột hay dầm là dấu hiệu phải mời người có nghề xem ngay.
Điểm 6: Giấy phép xây dựng và hoàn công
Xin xem giấy phép xây dựng, bản vẽ được duyệt và sổ hồng. Đối chiếu số tầng, diện tích xây thực tế với giấy. Nhà xây thêm 1 tầng mà sổ chưa ghi nhận, hoặc lấn ra ngoài phần được phép, là rủi ro pháp lý anh chị gánh thay người bán. Luật Xây dựng 2014 và các văn bản sửa đổi quy định việc cấp phép, còn việc ghi nhận nhà trên sổ hồng làm theo Luật Đất đai 2024. Cách đọc phần này có trong bài sổ hồng và hoàn công.
Mang theo gì khi kiểm tra chất lượng nhà xây sẵn
Chỉ cần 1 túi nhỏ. Mang đủ 7 món dưới đây, anh chị soi được nhiều hơn hẳn người đi tay không.
| Đồ mang theo | Dùng để làm gì |
|---|---|
| Đèn pin | Soi góc tối, gầm cầu thang, mặt sau tủ bếp |
| Viên bi hoặc chai nước tròn | Thử sàn có dốc, có lún |
| Thước dây 5 mét | Đo diện tích, so với giấy tờ |
| Bút chì và băng keo giấy | Đánh dấu đầu vết nứt |
| Bút thử điện | Thử ổ cắm, dây điện |
| Điện thoại đầy pin | Chụp ảnh, quay video từng lỗi |
| Cuốn sổ nhỏ | Ghi lỗi, ghi câu trả lời của người bán |
Lịch đi xem nhà theo từng khung giờ, Thúy đã viết riêng trong bài checklist đi xem nhà 1 buổi.
Mời ai đi cùng để không bị qua mặt?
Nên mời 1 thợ xây lâu năm hoặc 1 kỹ sư xây dựng không quen biết người bán. Trả công cho buổi đi xem, và nói rõ việc của người đó là tìm lỗi, không phải khen nhà. Người do chính người bán giới thiệu, dù tốt đến đâu, cũng khó nói thật trước mặt chủ nhà.
Đi cùng thêm 1 người thân, nhiệm vụ duy nhất là ghi chép và chụp ảnh. Lúc người bán đang nói, anh chị dễ bị cuốn theo câu chuyện, còn người ghi chép giữ lại sự thật trên giấy.
Phát hiện lỗi thì tính chi phí sửa thế nào?
Phát hiện lỗi chưa phải lý do bỏ đi. Hãy chia lỗi làm 2 loại. Lỗi sửa được như thấm, điện nước, gạch bong thì xin báo giá sửa bằng giấy từ 2 đội thợ. Lỗi kết cấu như nứt xuyên dầm, nghiêng, lún thì cân nhắc bỏ, vì sửa tốn kém và khó biết trước điểm dừng.
Hãy hình dung anh chị có 2 báo giá: chống thấm sân thượng 40 triệu, làm lại nhà vệ sinh tầng trên 25 triệu. Cộng lại 65 triệu. Đây chỉ là con số ví dụ, giá thật tùy nơi và tùy đội thợ. Với người có 2 tỷ mà đã phải vay thêm, 65 triệu có thể là toàn bộ khoản dự phòng. Vì vậy con số này phải nằm trên bàn trước lúc cọc, không phải xuất hiện sau khi dọn vào.
Có 2 cách xử lý. Cách 1: đề nghị trừ 65 triệu vào giá mua. Cách 2: người bán tự sửa xong, anh chị xem lại rồi mới ký. Cách nào cũng phải ghi vào giấy đặt cọc, kèm danh sách lỗi và hạn sửa. Mẫu ghi điều khoản có trong bài giấy đặt cọc viết tay.
3 sai lầm của người có 2 tỷ khi mua nhà xây sẵn
Sai lầm 1: Xem 1 lần lúc trời nắng đẹp. Nhà nào cũng đẹp lúc 9 giờ sáng trời khô. Sửa: xem ít nhất 2 lần, 1 lần sau mưa, 1 lần buổi tối.
Sai lầm 2: Cọc trước cho chắc, kiểm tra sau. Cọc rồi mới thấy lỗi thì anh chị mất thế trả giá, muốn rút thì có thể mất cọc. Sửa: kiểm tra xong, có báo giá sửa trong tay rồi mới cọc.
Sai lầm 3: Dồn hết 2 tỷ vào giá mua. Không chừa tiền sửa thì một lỗi nhỏ cũng thành gánh nặng. Sửa: tính sẵn khoản sửa chữa và khoản dự phòng, như trong bài quỹ dự phòng trước khi mua nhà.
Điều Thúy muốn anh chị nhớ
Qua 7 năm đầu tư bất động sản và hơn 1.000 giao dịch ở 2 miền Nam Bắc, Thúy thấy người mua nhà ngủ ngon là người đã biết hết lỗi của căn nhà trước khi ký. Căn nhà không cần hoàn hảo, chỉ cần anh chị biết rõ nó có lỗi gì và sửa hết bao nhiêu. Với 2 tỷ lưng chừng, 1 buổi sáng soi kỹ có giá trị hơn mọi lời hứa “nhà chắc lắm”.
Câu hỏi thường gặp
Mua nhà xây sẵn cần kiểm tra những gì?
Cần kiểm tra 6 điểm: vết nứt, thấm dột, nghiêng lún, điện nước, móng và kết cấu, giấy phép xây dựng và hoàn công. Mỗi lỗi phát hiện được nên chụp ảnh, ghi vào sổ và xin báo giá sửa trước khi đặt cọc.
Vết nứt tường nhà thế nào là nguy hiểm?
Vết nứt chéo từ góc cửa, nứt dọc theo dầm, nứt xuyên tường hoặc vết nứt dài ra theo thời gian là dấu hiệu đáng lo. Nứt chân chim nhỏ trên lớp vữa thường ít nguy hiểm hơn.
Có nên thuê kỹ sư kiểm tra nhà trước khi mua?
Nên, nhất là khi anh chị dồn phần lớn khoản tích lũy vào căn nhà. Một buổi công của kỹ sư không quen người bán thường nhỏ hơn nhiều so với tiền sửa một lỗi bị bỏ sót.
Phát hiện nhà bị thấm có nên mua không?
Thấm thường sửa được, nên chưa phải lý do bỏ đi. Hãy xin báo giá sửa bằng giấy từ 2 đội thợ, rồi đề nghị trừ vào giá hoặc để người bán sửa xong trước khi ký. Thỏa thuận này cần ghi rõ trong giấy đặt cọc.
Trong nhóm Zalo “Lộ trình”, Thúy chia sẻ cách tự tính, bộ câu hỏi và những điều Thúy thấy khi đi thực địa, để anh chị từng bước biến khoản tích lũy thành tài sản sinh lời mà vẫn ngủ ngon.
Trang Thanh Thúy giúp bạn kinh doanh – đầu tư thành công và trở nên giàu có
P.S. Bài tập cho lần xem nhà tới: chuẩn bị đủ 7 món trong bảng, soi đủ 6 điểm và ghi ít nhất 10 dòng vào sổ trước khi rời căn nhà. Nếu anh chị ngại người bán phật ý khi soi kỹ, hãy nhớ điều này. Người bán căn nhà tốt không sợ bị soi. Chỉ người đang giấu lỗi mới vội giục anh chị cọc.
