Hãy hình dung một buổi tối cuối tháng, ở 2 căn nhà khác nhau. 2 người bán hàng cùng đến lúc phải nhắc khách thanh toán. Cả 2 mở cuốn sổ ghi tiền khách còn thiếu. Cùng một con số, khoảng 8 triệu, chia cho 6 người khách quen. Người thứ nhất thở dài, gấp sổ lại, tự nhủ để mai tính. Người thứ hai mở điện thoại, gửi 6 tin nhắn ngắn, rồi đi ngủ.
1 tháng sau, người thứ nhất vẫn ôm cuốn sổ. 2 khách đã thôi ghé, vì ngại gặp người mình đang nợ. Người thứ hai đã thu đủ 7 triệu, và cả 6 khách vẫn mua tiếp. Điều làm nên khác biệt không phải là may mắn. Đó là cách nhắc khách thanh toán. Bài này đưa anh chị lịch nhắc 3 lần, tin nhắn mẫu chép dùng ngay, và 4 luật để khỏi phải nhắc ngay từ đầu.

Nhắc khách thanh toán là giúp khách giữ lời hứa
Nhắc khách thanh toán là việc báo cho khách khoản tiền còn lại, hạn trả và cách trả, bằng giọng nhẹ nhàng và rõ ràng. Phần lớn khách chậm trả không phải vì muốn quỵt. Khách bận, khách quên, khách ngại hỏi lại số tài khoản. Nhắc đúng lúc là giúp khách xong một việc còn treo trong đầu.
Người bán mới hay nghĩ nhắc tiền là làm phiền khách. Thật ra để khoản nợ kéo dài mới làm hỏng mối quan hệ. Khách nợ lâu sẽ ngại gặp mình, ngại nhắn tin, rồi lặng lẽ sang chỗ khác mua. Bán hàng là giúp đỡ khách hàng. Giúp khách giữ được lời hứa của chính khách cũng là một cách giúp.
Robert Cialdini, trong cuốn “Influence”, gọi đây là nguyên tắc cam kết và nhất quán. Người ta muốn hành động khớp với điều mình đã nói. Anh chị đọc thêm về ông trên Wikipedia. Vì vậy tin nhắc tốt luôn gợi lại đúng lời hẹn của khách, không trách, không kể công.
Lịch nhắc khách thanh toán 3 lần, kèm tin nhắn mẫu
Lịch nhắc gồm 3 lần: 1 ngày trước hạn, đúng ngày hạn, và 3 ngày sau hạn. Mỗi lần một giọng, từ nhẹ đến rõ. Anh chị chép nguyên văn, chỉ thay chữ trong ngoặc vuông. Gửi trong giờ hành chính, tránh sáng sớm và tối muộn.
Lần 1: 1 ngày trước hạn, nhắc như báo tin
“Dạ chị [tên] ơi, em [tên mình] bên [tên cửa hàng] đây ạ. Em báo trước để chị tiện sắp xếp: mai là hạn thanh toán đơn [món hàng] ngày [ngày mua], số tiền [số tiền]. Số tài khoản của em: [số tài khoản, ngân hàng, tên chủ tài khoản]. Chị cần em gửi lại hóa đơn thì nhắn em nha”.
Tin này không đòi. Nó chỉ đưa sẵn mọi thứ khách cần để trả trong 1 phút.
Lần 2: đúng ngày hạn, nhắc kèm lời hỏi thăm
“Dạ chị [tên] ơi, hôm nay là hạn thanh toán [số tiền] cho đơn [món hàng] ạ. Chị dùng [món hàng] thấy sao, có gì chưa ưng chị nói em nha. Chị chuyển giúp em trong hôm nay, em ghi sổ cho chị”.
Câu hỏi thăm ở giữa có lý do. Nếu khách chưa ưng sản phẩm, đây là lúc khách nói ra. Anh chị xử lý chuyện đó trước, tiền sẽ về sau.
Lần 3: 3 ngày sau hạn, nhắc rõ và cho khách chọn
“Dạ chị [tên], khoản [số tiền] đơn ngày [ngày mua] em vẫn chưa nhận được ạ. Em sợ tin trước bị trôi nên nhắn lại. Chị chuyển trong hôm nay được không, hay chị cần em chia làm 2 lần, lần đầu [nửa số tiền] trước thứ [ngày] ạ?”.
Câu hỏi lựa chọn ở cuối giúp khách nói “có” với một phương án, thay vì im lặng. Đây là cách chốt đơn bằng câu hỏi lựa chọn, dùng cho việc thu tiền.
Ví dụ nhắc khách thanh toán ở 3 ngành
Tiệm tạp hóa ghi sổ cho khách quen: mỗi tối thứ 7, chủ tiệm nhắn tổng tiền tuần cho từng nhà, kèm danh sách món đã lấy. Khách thấy rõ từng món nên trả nhanh, không cãi nhau về con số.
Shop quần áo online cho khách ứng trước: khách quen lấy 3 bộ, hẹn cuối tháng trả. Ngày 29, shop gửi tin lần 1 kèm ảnh 3 bộ đồ. Ảnh giúp khách nhớ ngay mình đã mua gì.
Dịch vụ sửa điện nước tại nhà: thợ làm xong, chủ nhà hẹn chiều chuyển khoản. Thợ chụp lại chỗ đã sửa, gửi kèm số tiền và số tài khoản ngay khi rời đi. Đến tối chưa thấy tiền thì gửi tin lần 2.
4 luật phòng ngừa để ít phải nhắc tiền
Cách nhắc tiền hay nhất là không để khoản nợ hình thành. Thúy đi bán từ năm 5 tuổi với một vòng bánh mì ở chợ quê, rồi bán gạo, gas, nước lọc, bảo hiểm nhân thọ, bất động sản. Bài học lặp lại qua mọi món hàng: điều gì nói rõ từ đầu thì cuối cùng không phải nói nặng.
Luật 1: Ghi rõ hạn trả ngay khi khách nhận hàng. Không nói “khi nào tiện thì chị gửi”. Nói “chị chuyển giúp em trước thứ 6 này nha”. Một ngày cụ thể giúp cả 2 bên nhớ.
Luật 2: Ưu tiên chuyển khoản, gửi số tài khoản ngay trong tin xác nhận đơn. Khách trả được ngay lúc đang vui vì vừa nhận hàng.
Luật 3: Khách mới thì không cho nợ. Thu đủ khi giao, hoặc nhận cọc trước. Chỉ ghi sổ cho khách đã mua ít nhất vài lần và trả đúng hẹn.
Luật 4: Ghi mọi khoản nợ vào 1 chỗ. Tên khách, món hàng, số tiền, ngày hẹn. Anh chị xem cách ghi trong bài sổ khách hàng: ghi gì để bán lại được. Tiền thu về thì để riêng, như Thúy hướng dẫn trong bài tách tiền bán hàng và tiền nhà.
3 lỗi hay gặp khi nhắc khách trả tiền
Lỗi 1: Chờ quá lâu mới nhắc
Để 2 tháng mới nhắc, khoản tiền đã thành chuyện khó nói. Khách ngại, mình cũng ngại. Sửa: theo đúng lịch 3 lần ở trên, bắt đầu từ 1 ngày trước hạn.
Lỗi 2: Nhắc trong nhóm chung hoặc trước mặt người khác
Khách thấy bị bêu tên, mất mặt, và sẽ không quay lại. Sửa: luôn nhắn riêng, gọi riêng. Không đăng danh sách người nợ lên mạng hay trong nhóm.
Lỗi 3: Nhắc bằng giọng trách móc
Câu “chị hứa mấy lần rồi mà” làm khách thủ thế. Sửa: chỉ nói sự việc, số tiền, ngày, và đưa 1 lựa chọn dễ làm. Giữ giọng như đang giúp khách xong việc.
Bài này thuộc chương 15 “Từng điểm chạm với khách” trong lộ trình. Bài trước: Khách bom hàng: xác nhận đơn trước khi gửi / Bài tiếp theo: Giới thiệu sản phẩm mới cho khách cũ. Xem trọn lộ trình trong chuyên mục Bí mật bán hàng thành công.
Câu hỏi thường gặp
Nhắc khách thanh toán thế nào cho khéo?
Nhắc riêng, nhắc sớm, nói rõ số tiền, hạn trả và số tài khoản. Lần đầu nhắc trước hạn 1 ngày như báo tin. Lần sau hỏi thăm sản phẩm kèm lời nhắc. Quá hạn thì đưa khách 1 lựa chọn, như trả đủ hôm nay hoặc chia 2 lần.
Khách hứa trả rồi im lặng thì làm sao?
Gửi tin lần 3 với câu hỏi lựa chọn, để khách chỉ cần trả lời 1 chữ. Nếu khách vẫn im, gọi điện 1 cuộc ngắn vào giờ hành chính. Giữ giọng bình thường, hỏi khách đang gặp khó gì để cùng tìm cách trả.
Có nên cho khách quen mua nợ không?
Chỉ nên cho nợ với khách đã mua nhiều lần và luôn trả đúng hẹn. Hạn trả phải là một ngày cụ thể, ghi vào sổ. Khách mới thì thu đủ khi giao hoặc nhận cọc trước, để giữ được cả tiền lẫn tình.
Nhắc tiền qua tin nhắn hay gọi điện thì tốt hơn?
Nên nhắn tin trước, vì khách đọc được lúc rảnh và có sẵn số tài khoản để chuyển. Chỉ gọi điện khi đã nhắn 3 lần mà khách chưa trả lời. Cuộc gọi ngắn, nói rõ số tiền và hỏi khách muốn trả cách nào.
Trong nhóm Zalo kinh doanh, Thúy chia sẻ cách bán hàng, mẫu tin nhắn và những bài học thật từ ngày bán bánh mì năm 5 tuổi đến nay, để anh chị bán đều tay hơn mỗi tuần.
Trang Thanh Thúy giúp bạn kinh doanh – đầu tư thành công và trở nên giàu có
P.S. Bài tập hôm nay: mở sổ ra, chép tên mọi khách đang còn thiếu tiền. Chọn 3 người có hạn gần nhất, gửi tin lần 1 trước 17 giờ. Nếu anh chị sợ nhắc tiền làm mất khách, hãy nhớ người thứ hai trong câu chuyện đầu bài. Khách ít khi bỏ đi vì một lời nhắc lịch sự. Khách thường bỏ đi vì khoản nợ để lâu làm khách ngại quay lại.
