Cô Ba ở Mỹ gửi tiền về mua một mảnh đất từ năm 2010, nhờ em gái đứng tên vì lúc đó cô nghĩ Việt kiều không được đứng tên. Mười lăm năm sau, em gái mất. Mảnh đất trở thành di sản của em gái, các con của em gái là người thừa kế. Cô Ba có giữ vài tin nhắn, vài biên lai chuyển tiền, nhưng không có giấy tờ nào ghi rõ “đất này là của chị”.
Thúy đã nghe không ít câu chuyện như vậy. Người nhờ không có lỗi, người đứng tên cũng không có lỗi. Chỉ là cuộc sống thay đổi, còn giấy tờ thì không.
Vì sao nhiều người nhờ đứng tên hộ
Ở xa, không về làm thủ tục được.
Trước đây chưa đủ điều kiện đứng tên, đặc biệt là Việt kiều.
Muốn tách tài sản khỏi chuyện vợ chồng hoặc làm ăn.
Cần dùng hồ sơ của người khác để vay ngân hàng.
Từ 01/8/2024, Luật Đất đai 2024 cho phép người Việt Nam định cư ở nước ngoài còn quốc tịch Việt Nam được đứng tên như người trong nước. Lý do thứ hai đã không còn với nhiều anh chị. Xem thêm ở bài Việt kiều mua nhà đất ở Việt Nam: điều kiện, giấy tờ và cách mua từ xa an toàn.
5 rủi ro thường gặp
Rủi ro 1: Người đứng tên mất. Tài sản được tính là di sản của họ. Những người thừa kế của họ có quyền theo pháp luật. Anh chị muốn đòi lại phải chứng minh tại tòa, mất nhiều năm.
Rủi ro 2: Người đứng tên ly hôn. Nếu nhà đất được mua trong thời kỳ hôn nhân của họ, vợ hoặc chồng của họ có thể yêu cầu chia như tài sản chung.
Rủi ro 3: Người đứng tên nợ nần. Tài sản đứng tên họ có thể bị kê biên để thi hành án hoặc bị chủ nợ yêu cầu xử lý.
Rủi ro 4: Người đứng tên đổi ý. Họ có quyền bán, thế chấp, cho tặng vì họ là người có tên trên sổ. Người mua ngay tình từ họ thường được pháp luật bảo vệ.
Rủi ro 5: Khó chứng minh. Tòa án sẽ cần chứng cứ: nguồn tiền, thỏa thuận, người thực tế quản lý. Tin nhắn và lời hứa miệng thường không đủ mạnh.
Nếu đã lỡ nhờ đứng tên, làm gì ngay
Lập văn bản thỏa thuận ghi rõ: ai bỏ tiền, bao nhiêu, ngày nào; tài sản thuộc về ai; người đứng tên cam kết chuyển lại khi được yêu cầu. Nên công chứng hoặc ít nhất có người làm chứng.
Gom lại chứng cứ chuyển tiền: sao kê ngân hàng, biên nhận, giấy tờ đóng thuế đất hằng năm.
Nếu nay anh chị đã đủ điều kiện đứng tên, cân nhắc làm thủ tục chuyển nhượng hoặc tặng cho để tên mình lên sổ. Hỏi kỹ về thuế, phí trước, vì giữa anh chị em ruột có thể được miễn một số khoản.
Nói chuyện thẳng với người đứng tên khi mọi thứ còn tốt đẹp. Chính lúc tình cảm tốt nhất mới là lúc dễ ký giấy nhất.
Cách an toàn hơn cho người mua mới
Tự đứng tên nếu đủ điều kiện, dùng ủy quyền có giới hạn cho phần thủ tục. Thúy hướng dẫn chi tiết ở bài Việt kiều ủy quyền cho người thân mua bán nhà đất.
Nếu nhiều người cùng góp tiền, ghi tên tất cả vào sổ là đồng sử dụng, kèm văn bản thỏa thuận tỷ lệ góp. Xem bài Góp vốn mua chung nhà đất với bạn bè: 5 điều phải viết ra giấy.
Không nhờ đứng tên để né nghĩa vụ tài chính, chia tài sản hoặc lách điều kiện vay. Những thỏa thuận như vậy có thể bị coi là giả tạo, và anh chị là người chịu thiệt nhiều nhất.
Giấy tờ rõ ràng là món quà cho người thân
Cô Ba cuối cùng thương lượng được với các cháu. Các cháu thương dì, đồng ý trả lại phần lớn. Nhưng đó là hai năm đi lại, mệt mỏi và một lần họp gia đình mà không ai muốn nhớ lại.
Thúy học Luật và làm hơn 7 năm trong nhà đất. Bài học Thúy thấy rõ nhất: người ta hiếm khi mất tài sản vì người lạ, mà thường vì những điều không được viết ra với người thân.
Anh chị đang có tài sản nhờ người khác đứng tên và chưa biết bắt đầu từ đâu, hãy vào nhóm Zalo miễn phí của Thúy hoặc gọi 070.256.9999.
Câu chuyện trong bài là tình huống minh họa, tổng hợp từ những trường hợp Thúy thường gặp, tên nhân vật đã được thay đổi.
Lưu ý: Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý. Với tài sản đang có tranh chấp, anh chị nên làm việc trực tiếp với luật sư.