Hãy hình dung 2 người buôn bán ở cùng một thị trấn. Cùng ngoài 40 tuổi, cùng có khoảng 2 tỷ sau hơn 10 năm đứng tiệm. Cùng một mùa, cả 2 được mời mua 1 lô đất vườn ven thị trấn. Giá chỉ bằng nửa đất thổ cư bên cạnh. Lời mời giống nhau: “Mua về chuyển đất nông nghiệp lên thổ cư là giá gấp đôi”.
Người thứ nhất đặt cọc ngay tuần đó. Người thứ hai xin thêm 10 ngày. 2 năm sau, người thứ nhất vẫn cầm cuốn sổ ghi đất trồng cây lâu năm, mảnh đất chưa được chuyển. Người thứ hai đã xây xong căn nhà nhỏ cho thuê. 2 người khác nhau không ở số tiền, không ở may mắn. Khác nhau ở 10 ngày đó, và ở thứ tự các việc làm trước khi xuống tiền. Bài này chỉ anh chị đúng thứ tự đó. Để chuyển đất nông nghiệp lên thổ cư không thành khoản tiền nằm kẹt.

Chuyển đất nông nghiệp lên thổ cư là gì?
Chuyển đất nông nghiệp lên thổ cư là xin nhà nước cho đổi mục đích sử dụng đất từ đất vườn sang đất ở. Việc này phải có quyết định cho phép. Người sử dụng đất nộp tiền sử dụng đất, rồi được cập nhật trên sổ. Không phải cứ có tiền là chuyển được.
Theo Luật Đất đai 2024, căn cứ để cho phép chuyển mục đích là kế hoạch sử dụng đất của địa phương. Nghĩa là mảnh đất phải nằm trong vùng được định hướng làm đất ở, thì hồ sơ mới có cơ sở để được duyệt. Còn phân vân có nên mua đất nông nghiệp không, bài mua đất nông nghiệp chờ lên thổ cư nói về câu hỏi đó. Bài này dành cho người đã nhắm 1 lô cụ thể và muốn làm đúng.
Vì sao người có 2 tỷ hay nhìn vào đất vườn
2 tỷ là khoản tiền lưng chừng. Mua đất thổ cư ở trung tâm thì không đủ. Để ngân hàng thì thấy tiếc. Đất vườn ven thị trấn, giá thấp hơn nhiều, diện tích rộng, nghe như cách để 2 tỷ mua được nhiều hơn. Thêm lời rao “lên thổ cư là gấp đôi”, rất khó đứng ngoài.
Cái giá thấp đó có lý do. Phần chênh lệch giữa giá đất vườn và giá đất thổ cư phần lớn là tiền sử dụng đất, thời gian chờ và rủi ro không được duyệt. Người bán đất vườn không cho anh chị phần chênh lệch đó miễn phí.
5 bước làm đúng thứ tự trước khi xuống tiền
Bước 1: Xem quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất
Mang số thửa, số tờ bản đồ đến cơ quan đất đai nơi có đất hỏi: thửa này theo quy hoạch là đất gì, có nằm trong kế hoạch sử dụng đất năm nay cho chuyển sang đất ở không. Hỏi bằng văn bản nếu được. Cách đọc quy hoạch có trong bài 5 điều phải xem khi đọc quy hoạch.
Bước 2: Hỏi được chuyển bao nhiêu mét vuông
Nhiều nơi chỉ cho chuyển 1 phần diện tích, không phải cả lô. Lô 500m² có thể chỉ được chuyển 100m² hay 200m². Phần còn lại vẫn là đất vườn. Anh chị tính giá theo phần được chuyển, không theo cả lô.
Bước 3: Tính trước tiền sử dụng đất
Tiền sử dụng đất thường tính theo phần chênh lệch giữa giá đất ở và giá đất nông nghiệp. Giá lấy theo bảng giá hoặc giá cụ thể của địa phương. Con số này có thể rất lớn. Hỏi cơ quan thuế cách tính cho đúng thửa đất. Đừng dùng con số người bán nói.
Bước 4: Kiểm tra đường đi và điều kiện xây nhà
Đất ở cần có lối đi rõ ràng. Hỏi thêm diện tích tối thiểu để tách thửa, mật độ xây dựng, số tầng được xây. Mảnh đất lên thổ cư mà không xây được như ý thì giá trị cũng không như mong đợi.
Bước 5: Ghi điều kiện vào hợp đồng đặt cọc
Nếu vẫn muốn mua, có 2 cách an toàn hơn. Cách thứ nhất, người bán tự làm thủ tục chuyển, xong mới sang tên và nhận đủ tiền. Cách thứ hai, hợp đồng đặt cọc ghi rõ: nếu không được chuyển mục đích trong thời hạn nhất định, bên bán trả lại tiền cọc.
Phép tính để biết lô đất có thật sự rẻ
Lô đất vườn chỉ thật sự rẻ khi tổng tiền mua cộng mọi chi phí chuyển đổi vẫn thấp hơn rõ ràng so với lô đất thổ cư có sẵn cùng khu. Hãy hình dung các con số ví dụ sau, anh chị thay bằng số thật của địa phương mình:
| Khoản | Ví dụ |
|---|---|
| Giá mua lô đất vườn | 1 tỷ 200 triệu |
| Tiền sử dụng đất cho phần được chuyển | 450 triệu |
| Phí đo đạc, hồ sơ, thuế trước bạ, công chứng | 50 triệu |
| Tiền bị giữ trong 1 đến 2 năm chờ thủ tục | tính bằng lãi gửi ngân hàng bị mất |
| Tổng | khoảng 1 tỷ 700 triệu, chưa tính thời gian chờ |
Nếu lô thổ cư sẵn bên cạnh cùng diện tích đất ở chỉ khoảng 1 tỷ 800 triệu, phần “rẻ” chỉ còn 100 triệu. Đổi lại là 1 đến 2 năm chờ và rủi ro không được duyệt. Lúc đó, mua đất thổ cư sẵn có khi lại là lựa chọn nhẹ đầu hơn. Các khoản phí khi mua bán nhà đất, xem thêm bài chi phí ẩn khi mua bán nhà đất.
3 câu người bán hay nói
“Khu này ai cũng lên được”. Người khác được chuyển không có nghĩa là thửa đất này được. Mỗi thửa xét theo quy hoạch và kế hoạch riêng.
“Anh chị cứ cọc, phần thổ cư em lo”. Hỏi lại: lo bằng cách nào, bao lâu, không được thì sao. Câu trả lời phải nằm trên giấy.
“Để lâu là mất lô này”. Lô đất cần 10 ngày để kiểm tra mà không chờ được, anh chị không nên vội vì nó.
Thúy muốn nói với anh chị
Qua hơn 1.000 giao dịch ở 2 miền Nam Bắc, Thúy thấy đất nông nghiệp không xấu. Đất nông nghiệp chỉ làm người ta khổ khi mua bằng lời hứa thay vì bằng giấy tờ. Thúy học Đại học Luật, và luôn làm theo một thứ tự: hỏi quy hoạch trước, tính tiền sử dụng đất trước, rồi mới nói chuyện giá. Người thứ hai trong câu chuyện đầu bài không giỏi hơn ai. Người đó chỉ đi đúng thứ tự.
Câu hỏi thường gặp
Chuyển đất nông nghiệp lên thổ cư mất bao lâu?
Thời gian giải quyết hồ sơ theo quy định thường tính bằng tuần. Nhưng nếu thửa đất chưa nằm trong kế hoạch sử dụng đất được cho chuyển, có thể phải chờ đến năm sau hoặc lâu hơn. Anh chị hỏi cơ quan đất đai nơi có đất trước khi đặt cọc.
Tiền chuyển đất nông nghiệp lên thổ cư tính thế nào?
Tiền sử dụng đất thường tính theo phần chênh lệch giữa giá đất ở và giá đất nông nghiệp tại thửa đất đó. Ngoài ra còn phí đo đạc, hồ sơ và thuế trước bạ. Con số chính xác hỏi cơ quan thuế nơi có đất.
Đất nông nghiệp nào không được lên thổ cư?
Đất nằm ngoài vùng được định hướng làm đất ở theo quy hoạch, đất trong kế hoạch thu hồi, đất trồng lúa cần bảo vệ thường rất khó hoặc không được chuyển. Đất không có lối đi cũng gặp khó. Kiểm tra quy hoạch là bước đầu tiên.
Có nên đặt cọc khi đất chưa lên thổ cư?
Chỉ nên đặt cọc khi hợp đồng ghi rõ điều kiện: không được chuyển mục đích trong thời hạn đã thoả thuận thì bên bán trả lại tiền cọc. An toàn hơn nữa là để bên bán làm xong thủ tục rồi mới thanh toán phần lớn.
Trong nhóm Zalo “Lộ trình”, Thúy chia sẻ cách tự tính, bộ câu hỏi và những điều Thúy thấy khi đi thực địa, để anh chị từng bước biến khoản tích lũy thành tài sản sinh lời mà vẫn ngủ ngon.
Trang Thanh Thúy – giúp bạn kinh doanh – đầu tư thành công và trở nên giàu có
P.S. Nếu anh chị đang được mời mua 1 lô đất vườn, việc đầu tiên tuần này là xin số thửa và số tờ bản đồ, rồi mang đến cơ quan đất đai nơi có đất hỏi đúng 2 câu: thửa này có nằm trong kế hoạch cho chuyển sang đất ở không, và được chuyển bao nhiêu mét vuông. Chưa có 2 câu trả lời này, chưa nói chuyện tiền cọc.
