Hãy hình dung 2 người cùng mở tiệm áo dài nhỏ trên cùng một con đường, cùng tháng, cùng giá. Một năm sau, một tiệm có sổ khách hẹn kín tuần. Tiệm kia vẫn đông người ghé xem nhưng ít người quay lại may. Khác nhau không nằm ở vải, không nằm ở tay nghề. Khác nhau nằm ở một câu hỏi nhỏ người chủ tiệm thứ nhất luôn hỏi trước khi khách bước ra cửa.
Câu hỏi đó dựa trên nguyên tắc cam kết nhất quán của Robert Cialdini: khi một người đã nói “có” với một việc nhỏ, người đó muốn hành động cho khớp với điều mình đã nói. Bài này đưa anh chị cách xin một cam kết nhỏ đúng cách, 5 câu nói mẫu, ví dụ ở 3 ngành, và ranh giới để cam kết không biến thành gài bẫy.

Cam kết nhất quán trong bán hàng là gì?
Cam kết nhất quán là xu hướng của con người muốn giữ lời nói và việc làm khớp nhau. Khi khách tự nói ra một điều, viết ra một điều hoặc làm một bước nhỏ, khách có lý do của chính mình để đi tiếp. Người bán không cần thúc. Người bán chỉ giúp khách nói ra điều khách thật sự muốn.
Năm 1966, 2 nhà tâm lý học Jonathan Freedman và Scott Fraser làm một thí nghiệm nổi tiếng. 2 ông nhờ các gia đình làm một việc rất nhỏ trước, rồi vài tuần sau mới nhờ một việc lớn hơn. Những gia đình đã đồng ý việc nhỏ đồng ý việc lớn nhiều hơn hẳn nhóm chỉ được nhờ việc lớn. Cách làm này được gọi là bước chân vào cửa. Anh chị đọc thêm trên Wikipedia.
Vì sao cam kết nhỏ quan trọng hơn lời hứa lớn?
Cam kết có sức nặng khi đó là lời của chính khách, nói ra tự nguyện, và có người khác nghe hoặc được viết ra. Một lời “để em tính” mơ hồ không giữ được ai. Một câu “dạ, thứ 7 em ghé thử” nói rõ ngày thì khác. Người nói ra thấy mình đã hẹn.
Cialdini kể chuyện một nhà hàng hay bị khách đặt bàn rồi không đến. Chủ nhà hàng đổi một câu của nhân viên nghe điện thoại. Thay vì nói “Nếu đổi ý anh chị gọi báo nhé”, nhân viên hỏi: “Nếu đổi ý, anh chị gọi báo giúp được không ạ?”, rồi im lặng chờ khách nói “được”. Số bàn bỏ trống giảm rõ. Khách vừa tự hứa, nên khách giữ lời.
5 câu nói mẫu xin cam kết nhỏ
Mỗi câu dưới đây là một câu hỏi để khách tự nói “có” với một bước nhỏ có ích cho khách. Hỏi xong thì im lặng, chờ khách trả lời. Đừng tự trả lời thay khách.
1. Hẹn lịch có ngày giờ
“Dạ chị muốn thử áo vào thứ 7 hay chủ nhật? Chị chọn giờ, em để sẵn mẫu cho chị”.
2. Xin khách nhắc lại mong muốn
“Dạ để em ghi cho đúng: chị cần áo mặc được cả đám cưới lẫn đi làm, đúng không chị?”. Khách nói “đúng”, khách đã tự xác nhận nhu cầu của mình.
3. Xin khách đồng ý tiêu chí trước khi xem giá
“Dạ nếu có mẫu đúng size, vải không nhăn, giao kịp trước ngày 20, chị có muốn em giữ cho chị xem không?”.
4. Xin hứa báo lại
“Dạ chị về hỏi ý anh nhà, tối mai chị nhắn em kết quả giúp em được không ạ?”. Chờ khách nói “được”.
5. Xin khách tự viết
Khi khách đặt cọc hoặc đặt lịch, mời khách tự ghi tên, ngày, món cần vào phiếu. Thứ khách tự tay viết, khách nhớ và giữ hơn thứ người bán ghi giúp.
Ví dụ ở 3 ngành
Phòng tập thể dục: người tư vấn hỏi khách muốn đạt điều gì sau 3 tháng, rồi mời khách tự viết mục tiêu lên tấm thẻ dán ở tủ đồ. Khách đi tập đều hơn vì mỗi lần mở tủ là thấy lời của chính mình.
Tiệm sửa xe: thợ kiểm tra xe xong, hỏi: “Anh muốn em gọi nhắc trước lần thay nhớt sau không?”. Khách nói “có”. Lần sau thợ gọi, khách nhớ mình đã đồng ý, nên không thấy bị chào hàng.
Người bán nhà đất: trước khi dẫn đi xem, người bán hỏi khách 3 tiêu chí không thể thiếu, ghi ra giấy và đọc lại cho khách nghe. Lúc đứng trước căn nhà, cả 2 cùng soi theo tờ giấy đó. Qua hơn 1.000 giao dịch nhà đất, Thúy thấy khách có tiêu chí viết ra từ đầu quyết nhanh hơn, và cũng nói “không” rõ ràng hơn khi căn nhà không hợp.
Ranh giới: cam kết giúp khách, không gài khách
Cam kết nhất quán là một công cụ mạnh, nên dễ bị dùng sai. Kiểu sai hay gặp là hỏi chuỗi câu ép khách gật liên tục, rồi bất ngờ đặt một yêu cầu lớn. Khách sẽ thấy mình bị dắt mũi, và mất niềm tin vào người bán.
Ranh giới rõ ràng: chỉ xin khách cam kết với điều khách thật sự muốn, và luôn để cửa cho khách nói “không”. Bán hàng là giúp đỡ khách hàng. Cam kết nhỏ là giúp khách đi từng bước tới điều khách đã muốn, không phải kéo khách tới điều người bán muốn.
3 lỗi hay gặp với cam kết nhất quán
Lỗi 1: Hỏi câu mơ hồ
“Khi nào rảnh chị ghé nhé”. Không ngày, không giờ, không ai giữ. Sửa: luôn đưa 2 lựa chọn có ngày giờ cụ thể. Cách đặt câu hỏi lựa chọn, anh chị xem bài chốt đơn bằng câu hỏi lựa chọn.
Lỗi 2: Hỏi xong tự trả lời
“Chị ghé thứ 7 nhé, thôi chị bận thì để tuần sau cũng được”. Sửa: hỏi xong im lặng, để khách tự nói.
Lỗi 3: Nhảy từ cam kết nhỏ sang đòi hỏi lớn quá nhanh
Khách vừa đồng ý thử đã bị mời đặt cọc. Sửa: mỗi lần chỉ xin 1 bước kế tiếp, vừa sức khách.
Thuộc cụm bài thuyết phục theo Cialdini trong lộ trình. Bài trước: khách hẹn rồi không đến. Bài tiếp theo: 7 tín hiệu khách sắp mua.
Câu hỏi thường gặp
Cam kết nhất quán là gì?
Là xu hướng con người muốn hành động khớp với điều mình đã nói hoặc đã làm. Đây là 1 trong các nguyên tắc thuyết phục Robert Cialdini trình bày trong cuốn Influence.
Kỹ thuật bước chân vào cửa là gì?
Là xin người khác đồng ý một việc nhỏ trước, rồi sau mới đề nghị việc lớn hơn. Người đã đồng ý việc nhỏ dễ đồng ý việc lớn hơn. Kỹ thuật này được Freedman và Fraser thử nghiệm năm 1966.
Làm sao để khách giữ lịch hẹn?
Hỏi khách tự chọn ngày giờ, rồi hỏi: “Nếu đổi ý, anh chị nhắn báo em giúp được không?”. Chờ khách nói “được”. Lời hứa do khách tự nói ra được giữ tốt hơn lời dặn của người bán.
Xin cam kết có làm khách khó chịu không?
Không, nếu bước nhỏ đó có ích cho khách và khách được quyền từ chối. Khách chỉ khó chịu khi bị ép gật liên tục hoặc bị đặt yêu cầu lớn bất ngờ.
Trong nhóm Zalo kinh doanh, Thúy chia sẻ cách bán hàng, mẫu tin nhắn và những bài học thật từ ngày bán bánh mì năm 5 tuổi đến nay, để anh chị bán đều tay hơn mỗi tuần.
Trang Thanh Thúy giúp bạn kinh doanh – đầu tư thành công và trở nên giàu có
P.S. Anh chị có thể lo hỏi thẳng ngày giờ thì khách ngại. Thực tế, khách thường thấy dễ chịu hơn khi có lựa chọn rõ ràng thay vì một lời mời lửng lơ. Bài tập hôm nay: với 5 khách tiếp theo nói “để khi khác”, hỏi lại bằng câu 2 lựa chọn có ngày giờ, rồi im lặng 3 giây. Ghi lại bao nhiêu người chọn một ngày cụ thể.
