Cả con phố có 4 tiệm bán cùng một loại hàng, cùng giá, cùng chất lượng. Khách đi ngang qua cả 4 tiệm, nhưng chỉ nhớ tên 1 tiệm. Không phải vì tiệm đó đẹp hơn hay rẻ hơn. Mà vì chủ tiệm từng kể với khách một câu chuyện ngắn: vì sao chị ấy bán món này. Khách nhớ câu chuyện, rồi nhớ luôn người kể.
Câu chuyện vì sao mình bán là thứ duy nhất đối thủ không chép được. Họ chép được giá, chép được mẫu mã, chép được cả câu quảng cáo. Họ không chép được đời anh chị. Bài này chỉ anh chị cách viết câu chuyện vì sao mình bán trong 4 câu, kể trong 30 giây, để khách nhớ mình mà không thấy mình đang khoe.

Câu chuyện vì sao mình bán là gì?
Câu chuyện vì sao mình bán là vài câu ngắn kể điều gì trong đời đã đưa anh chị đến với món hàng này, và vì điều đó mà anh chị bán theo cách riêng. Nó không phải tiểu sử. Nó là lý do khách nên tin mình hơn một người bán bất kỳ.
Simon Sinek, trong bài nói chuyện rất nổi tiếng trên TED năm 2009, nói rằng người ta không mua thứ anh làm, người ta mua lý do anh làm điều đó. Anh chị xem bài nói này trên trang TED. Donald Miller, tác giả cuốn Building a StoryBrand, thêm một ý quan trọng: trong câu chuyện bán hàng, khách là nhân vật chính, người bán chỉ là người dẫn đường. Câu chuyện của anh chị phải kết thúc ở khách, không phải ở mình.
Công thức 4 câu cho câu chuyện vì sao mình bán
4 câu theo thứ tự: chuyện đã xảy ra, điều mình nhận ra, vì vậy mình bán thế này, và điều mình hứa với khách. Mỗi câu ngắn, có chi tiết thật, đọc to hết trong khoảng 30 giây.
Câu 1: Chuyện đã xảy ra
Một khoảnh khắc thật, có thời gian, có hình ảnh. Không cần bi kịch. Chỉ cần thật và cụ thể. “Năm 2019, mẹ em bị dị ứng vì một loại kem dưỡng mua trôi nổi ngoài chợ” là một câu 1 tốt.
Câu 2: Điều mình nhận ra
Từ chuyện đó, anh chị hiểu ra điều gì mà nhiều người chưa biết. “Em mới biết nhiều người mua mỹ phẩm chỉ nhìn bao bì, không ai đọc thành phần”.
Câu 3: Vì vậy mình bán thế này
Đây là chỗ câu chuyện nối vào cách bán khác người của anh chị. “Vì vậy món nào em bán, em đều gửi kèm bảng thành phần dịch ra tiếng Việt”. Câu này chính là điểm khác biệt, như trong bài USP: lý do khách chọn mình.
Câu 4: Điều mình hứa với khách
Kết thúc bằng khách. “Chị dùng món nào cũng biết rõ mình đang bôi gì lên mặt”. Khách nghe xong thấy mình được lợi gì từ câu chuyện của anh chị.
3 mẫu câu chuyện cho 3 ngành
Các mẫu dưới đây là khung để anh chị thay bằng chuyện thật của mình. Đừng chép nguyên chuyện trong mẫu nếu đời mình không như vậy.
Quán ăn: “Hồi đi làm xa nhà, em ăn cơm tiệm 3 năm liền và lúc nào cũng thèm một bữa cơm nhà. Em nhận ra người đi làm không cần món cầu kỳ, chỉ cần món nấu như ở nhà. Vì vậy quán em mỗi ngày chỉ nấu 5 món, món nào cũng nấu như nấu cho nhà mình ăn. Anh chị ăn ở đây là ăn bữa cơm nhà giữa trưa”.
Sửa chữa điện lạnh: “Có lần nhà em gọi thợ sửa máy lạnh, bị báo thay cả bộ phận trong khi chỉ cần vệ sinh. Em nhận ra người ta sợ gọi thợ vì không biết mình bị báo giá đúng hay sai. Vì vậy em luôn chụp ảnh chỗ hỏng gửi khách xem trước khi sửa. Anh chị biết rõ mình trả tiền cho cái gì”.
Quần áo cho người lớn tuổi: “Mẹ em ngoài 60, đi chợ mãi không mua được bộ đồ vừa vặn mà không quá già. Em nhận ra rất ít shop may cho dáng người lớn tuổi. Vì vậy em chọn vải mềm, may rộng vai và có túi sâu. Cô chú mặc đi chơi vẫn thoải mái và đẹp”.

Thúy kể câu chuyện của mình thế nào
Câu chuyện bán hàng của Thúy bắt đầu từ năm 5 tuổi. Nhà Thúy ở kế lò bánh mì. Thúy qua lò lấy 10 ổ bánh, đi một vòng chợ quê bán, đem tiền về trả lò, phần tiền lời để đi học. Hơn 20 năm qua, Thúy đã bán gạo, gas, nước lọc, bảo hiểm nhân thọ, nhà đất, và có 12 năm làm cơ quan nhà nước với đồng lương 290.000 đồng mà vẫn thiếu thốn. Thúy hiểu cảm giác cần thêm thu nhập mà không biết bắt đầu từ đâu. Vì vậy Thúy viết chuyên mục này, chia sẻ những gì Thúy đã làm thật, để anh chị bán đều tay hơn.
Câu chuyện không dài, không bi kịch, nhưng mỗi chi tiết đều có thật. Đó là lý do người nghe tin.
3 lỗi hay gặp khi kể chuyện vì sao mình bán
Lỗi 1: Kể quá dài về mình
Kể 5 phút từ hồi đi học đến lúc mở shop, khách nghe đến phút thứ 2 đã nhìn điện thoại. Sửa: đúng 4 câu, 30 giây. Ai muốn nghe thêm sẽ tự hỏi.
Lỗi 2: Thêm thắt cho cảm động
Bịa thêm nước mắt, phóng đại khó khăn để khách thương. Khách tinh ý nhận ra, và mất luôn niềm tin vào cả món hàng. Sửa: chỉ kể chi tiết có thật. Chuyện thật kể mộc vẫn đủ sức chạm người nghe.
Lỗi 3: Kể xong không nối về khách
Câu chuyện dừng ở “và thế là em mở shop”. Khách nghe xong không biết mình được gì. Sửa: luôn có câu 4, điều anh chị hứa với khách. Muốn hiểu vì sao câu này chạm, đọc bài khách mua vì cảm xúc, giải thích bằng lý trí.
Dùng câu chuyện ở đâu
Viết xong, anh chị dùng câu chuyện ở 4 chỗ: phần giới thiệu trên trang cá nhân, bài ghim đầu trang, tin nhắn đầu tiên với khách mới hỏi, và thẻ cảm ơn bỏ trong gói hàng. Không cần kể mỗi ngày. Kể đúng lúc khách mới gặp mình là đủ để khách nhớ. Câu chuyện chỉ có sức nặng khi anh chị thật sự tin món mình bán, như trong bài niềm tin vào sản phẩm.
Bán hàng là giúp đỡ khách hàng. Câu chuyện vì sao mình bán giúp khách biết họ đang mua của ai, và vì sao người đó đáng tin.
Bài trước: Chụp ảnh sản phẩm bằng điện thoại: 5 góc chụp bán được hàng / Bài tiếp theo: Xin khách quay video cảm nhận: cách xin tự nhiên.
Câu hỏi thường gặp
Không có câu chuyện gì đặc biệt thì kể gì?
Không cần đặc biệt, chỉ cần thật. Hãy tự hỏi: lần đầu mình dùng món này là khi nào, vì sao mình chọn bán nó mà không chọn món khác, mình đã thấy ai gặp khó vì thiếu nó. Câu trả lời cho 1 trong 3 câu đó thường đã là câu 1 của câu chuyện.
Kể câu chuyện vì sao mình bán có bị coi là khoe không?
Không, nếu câu chuyện kết thúc ở khách. Khoe là khi câu chuyện chỉ nói mình giỏi thế nào. Câu chuyện tốt nói mình đã hiểu ra điều gì và điều đó giúp khách thế nào. Giữ đúng 4 câu, câu cuối nói về khách.
Câu chuyện có cần thay đổi theo thời gian không?
Phần gốc giữ nguyên vì đó là chuyện thật. Phần câu 3 và câu 4 có thể cập nhật khi anh chị bán thêm món mới hoặc có cách phục vụ mới. Mỗi năm đọc lại 1 lần, xem câu chuyện còn đúng với cách mình đang bán không.
Trong nhóm Zalo kinh doanh, Thúy chia sẻ cách bán hàng, mẫu tin nhắn và những bài học thật từ ngày bán bánh mì năm 5 tuổi đến nay, để anh chị bán đều tay hơn mỗi tuần.
Trang Thanh Thúy – giúp bạn kinh doanh – đầu tư thành công và trở nên giàu có
P.S. Bài tập hôm nay: viết câu chuyện vì sao mình bán theo đúng 4 câu, đọc to và bấm giờ cho dưới 30 giây. Gửi cho 3 người quen và hỏi họ nhớ được chi tiết nào. Chi tiết họ nhớ là chi tiết anh chị giữ lại. Nếu anh chị nghĩ đời mình bình thường quá, không có gì để kể, hãy nhớ: khách không cần chuyện phi thường, khách cần biết người bán là người thật.
