9 giờ tối, góc phòng khách còn 3 thùng hàng bị lỗi chưa biết xử lý ra sao. Trên điện thoại, 2 khách đang nhắn hỏi bao giờ được đổi, vì anh chị đã hứa đổi trong 3 ngày. Còn tin nhắn gửi nhà cung cấp từ sáng vẫn hiện chữ “đã xem”. Lúc đó anh chị mới hiểu: lời hứa với khách chỉ giữ được khi chỗ lấy hàng giữ lời với mình.
Anh chị không thiếu cố gắng. Anh chị thiếu một cách làm việc với nhà cung cấp rõ ràng ngay từ lô hàng đầu tiên. Bài này chỉ anh chị cách hỏi giá nhập, thỏa thuận công nợ và đổi trả, kèm 4 tin nhắn mẫu để chép dùng. Mục tiêu không phải ép giá cho bằng được. Mục tiêu là có một chỗ lấy hàng đủ tốt để anh chị yên tâm giúp khách.

Làm việc với nhà cung cấp là gì, vì sao người bán nhỏ hay chịu thiệt?
Làm việc với nhà cung cấp là thỏa thuận rõ 3 chuyện trước khi nhập hàng: giá theo số lượng, cách thanh toán và cách đổi trả hàng lỗi. Người bán nhỏ hay chịu thiệt vì nhập ít nên ngại hỏi, thỏa thuận bằng miệng, và chỉ có đúng 1 chỗ lấy hàng.
Chỉ có 1 chỗ lấy hàng là điểm yếu lớn nhất. Roger Fisher và William Ury, 2 tác giả cuốn sách nổi tiếng về đàm phán “Getting to Yes”, gọi tên một khái niệm rất đáng nhớ: phương án thay thế tốt nhất khi không đạt được thỏa thuận. Ai có phương án dự phòng tốt thì nói chuyện bình tĩnh hơn. Anh chị đọc thêm về khái niệm này trên Wikipedia.
Với người bán nhỏ, phương án dự phòng rất đơn giản. Luôn biết ít nhất 2 chỗ khác có thể lấy cùng loại hàng, dù chưa nhập. Chỉ riêng điều đó đã làm anh chị bớt sợ khi hỏi giá.
Trước lô hàng đầu tiên: hỏi 3 nhà, ghi 1 bảng
Đừng nhập ở chỗ đầu tiên trả lời tin nhắn. Hỏi 3 nhà, ghi vào 1 bảng với 5 dòng: giá theo từng mức số lượng, có gửi hàng mẫu không, bao lâu giao tới, hàng lỗi đổi thế nào, thanh toán ra sao. Bảng này giúp anh chị so cả gói, không chỉ so giá.
Nhiều người chọn nhà rẻ nhất rồi mất nhiều hơn ở hàng lỗi không đổi được. Giá nhập chỉ là một phần của giá vốn thật. Cách cộng đủ các khoản vào giá bán có trong bài cách tính giá bán có lời thật.
Giá nhập: hỏi theo bậc số lượng
Đừng hỏi “giá bao nhiêu”. Hãy hỏi giá ở 3 mức số lượng, để biết nhập thêm bao nhiêu thì được giá tốt hơn.
Tin mẫu 1: “Chào anh, em đang bán lẻ mặt hàng này ở khu chợ X, mỗi tháng khoảng 50 sản phẩm. Anh báo giúp em giá cho 3 mức: 20, 50 và 100 sản phẩm một lần nhập. Nếu được, anh gửi em 2 mẫu để em xem chất lượng trước ạ”.
Câu “mỗi tháng khoảng 50 sản phẩm” cho nhà cung cấp thấy anh chị là người lấy hàng đều, không phải hỏi cho biết. Nói đúng số thật, đừng nói quá lên để được giá tốt.
Công nợ: nhận trước trả sau không phải lúc nào cũng tốt
Được nợ tiền hàng nghe rất nhẹ người, nhưng với người mới bán, đó dễ thành gánh nặng. Hàng chưa bán được mà hạn trả đã tới. Cách an toàn nhất lúc đầu là trả đủ khi nhận hàng, nhập vừa sức bán. Khi đã bán đều, có dòng tiền chắc, mới thỏa thuận trả sau.
Nếu có công nợ, phải ghi rõ số tiền, hạn trả và đối chiếu mỗi tháng. Đừng để đến lúc cãi nhau mới ngồi lật lại tin nhắn cũ.
Tin mẫu 2: “Anh ơi, em gửi anh bảng đối chiếu tiền hàng tháng 10: nhập 3 lần, tổng 18 triệu, em đã chuyển 12 triệu, còn 6 triệu hạn ngày 15 tháng sau. Anh xem giúp em có khớp không ạ”.
Đổi trả hàng lỗi: thỏa thuận khi chưa có lỗi
Lúc dễ thỏa thuận đổi trả nhất là trước khi nhập, khi nhà cung cấp đang muốn bán cho mình. Đợi có lỗi mới hỏi thì đã muộn.
Tin mẫu 3: “Trước khi nhập, em muốn thống nhất với anh chuyện hàng lỗi: hàng lỗi do sản xuất, em báo trong 3 ngày kèm ảnh, anh đổi giúp em ở lần giao sau. Anh đồng ý thì em chốt đơn đầu tiên luôn ạ”.
Tin mẫu 4, khi có lỗi: “Anh ơi, lô hàng ngày 12 có 4 sản phẩm bị lỗi, em gửi anh ảnh và video lúc mở thùng. Theo thỏa thuận mình đã nói, anh đổi giúp em ở lần giao tới nhé. Em cảm ơn anh”.
Thói quen quay video lúc mở thùng tốn 1 phút, nhưng giúp anh chị không phải cãi ai đúng ai sai.
Ví dụ ở 3 ngành
Tiệm tạp hóa: thỏa thuận với nhà phân phối nhận đổi hàng sắp hết hạn trước một số ngày nhất định. Khách không bao giờ mua phải hộp sữa cận ngày, tiệm cũng không phải tự chịu lỗ.
Shop quần áo online: thống nhất trước tỷ lệ hàng lỗi đường may được đổi, và cách xử lý khi xưởng giao sai cỡ. Shop dám hứa đổi cho khách vì biết chắc mình được đổi lại.
Quán ăn: rau, thịt giao mỗi sáng, thỏa thuận được trả lại ngay lúc giao nếu hàng không đạt, và giờ giao muộn nhất. Quán không phải nấu bằng thứ mình không muốn đưa cho khách ăn.
3 lỗi hay gặp khi làm việc với nhà cung cấp
Lỗi 1: Chỉ so giá
Rẻ hơn 5% nhưng đổi trả khó, giao trễ, thì cuối tháng anh chị lỗ hơn. Sửa: so cả 5 dòng trong bảng, giá chỉ là 1 dòng.
Lỗi 2: Thỏa thuận bằng miệng
Nói qua điện thoại xong, mỗi bên nhớ một kiểu. Sửa: nói xong thì nhắn lại tóm tắt bằng tin nhắn, xin bên kia xác nhận.
Lỗi 3: Trễ hạn trả tiền mà im lặng
Chưa đủ tiền thì nhắn trước, nói rõ ngày trả. Im lặng làm mất uy tín nhanh hơn trễ vài ngày. Sửa: báo trước ít nhất 3 ngày nếu có thay đổi.
Nhà cung cấp cũng là người mình giúp
Bán hàng là giúp đỡ khách hàng, và với nhà cung cấp, anh chị cũng là khách hàng của nhà cung cấp. Trả đúng hẹn, báo trước kế hoạch nhập, khen khi hàng giao đúng, góp ý rõ ràng khi có lỗi. Người bán làm vậy thường được ưu tiên khi hàng khan. Bán gạo, gas, nước lọc là những mặt hàng phải nhập đều đặn, nên Thúy hiểu người bán nhỏ đứng được lâu hay không phụ thuộc rất nhiều vào chỗ lấy hàng. Muốn chọn mặt hàng phù hợp ngay từ đầu, xem bài nên kinh doanh gì khi vốn ít.
Bài trước: Học từ đơn hàng mất: hỏi khách vì sao không mua / Bài tiếp theo: Vừa đi làm vừa bán hàng: giữ uy tín với cơ quan và với khách. Xem trọn lộ trình trong chuyên mục Bí mật bán hàng thành công.
Câu hỏi thường gặp
Làm việc với nhà cung cấp lần đầu nên hỏi gì?
Hỏi 5 điều: giá theo từng mức số lượng, có gửi hàng mẫu không, bao lâu giao tới, hàng lỗi đổi thế nào, và cách thanh toán. Ghi câu trả lời của 3 nhà vào cùng 1 bảng để so cả gói, không chỉ so giá.
Nhập ít có được giá tốt không?
Thường khó được giá tốt nhất, nhưng anh chị vẫn được đối xử tử tế nếu nói rõ số lượng thật mỗi tháng và trả tiền đúng hẹn. Khi bán đều hơn, hỏi lại giá ở mức số lượng cao hơn.
Có nên nhận hàng trước trả tiền sau không?
Người mới bán nên trả đủ khi nhận hàng và nhập vừa sức bán. Chỉ nhận trả sau khi đã có dòng tiền đều, và luôn ghi rõ số tiền, hạn trả, đối chiếu mỗi tháng bằng tin nhắn.
Trong nhóm Zalo kinh doanh, Thúy chia sẻ cách bán hàng, mẫu tin nhắn và những bài học thật từ ngày bán bánh mì năm 5 tuổi đến nay, để anh chị bán đều tay hơn mỗi tuần.
Trang Thanh Thúy – giúp bạn kinh doanh – đầu tư thành công và trở nên giàu có
P.S. Bài tập hôm nay: chọn mặt hàng anh chị bán chạy nhất, gửi tin mẫu 1 cho 3 nhà cung cấp, kể cả nhà đang lấy hàng. Ghi câu trả lời vào bảng 5 dòng. Nếu anh chị ngại nhà quen phật lòng, hãy nhớ hỏi giá là chuyện bình thường của người buôn bán, và chính bảng so đó giúp anh chị nói chuyện với nhà quen bình tĩnh hơn.
