Khách cầm món hàng lên, lật qua lật lại, rồi nhìn thẳng vào anh chị: “Bớt đi em, 300 nghìn thôi, chị lấy liền”. Món đó anh chị bán 380 nghìn. Tim đập nhanh một nhịp. Bớt thì mất lời. Không bớt thì sợ mất khách. Và thường, chỉ trong 3 giây, anh chị nói “dạ thôi 350 nghìn chị nhé” mà chưa kịp nghĩ gì.
Khách mặc cả là chuyện ngày nào người bán cũng gặp, từ sạp chợ đến tiệm quần áo, từ người sửa điện đến người bán nhà. Cái làm anh chị mất tiền không phải là khách mặc cả. Đó là anh chị chưa chuẩn bị câu trả lời trước khi khách hỏi. Bài này đưa anh chị 4 bước đáp lời khách mặc cả, kèm câu nói nguyên văn, để giữ giá mà khách vẫn vui.

Vì sao khách mặc cả, kể cả khi giá đã hợp lý?
Khách mặc cả vì 3 lý do chính: thói quen, muốn chắc mình không mua hớ, hoặc thật sự đang thiếu tiền. Phần lớn khách mặc cả không phải vì thấy giá sai. Khách mặc cả để thử xem giá này có thật không. Người bán hiểu điều đó sẽ không còn thấy câu “bớt đi em” là lời chê.
Roger Fisher và William Ury, 2 người của nhóm nghiên cứu đàm phán Harvard, viết trong cuốn Getting to Yes một ý rất đắt. Đừng mặc cả trên con số, hãy nói chuyện về điều mỗi bên thật sự cần. Anh chị đọc tóm tắt cuốn sách trên Wikipedia. Khách nói “bớt đi” nhưng điều khách cần có khi là được yên tâm, được ưu ái, hoặc vừa túi tiền tháng này.
Trước khi gặp khách mặc cả: viết sẵn 3 con số
Người bán giỏi không nghĩ ra giá lúc khách đang đứng trước mặt. Mỗi món hàng chủ lực, anh chị viết sẵn 3 con số vào sổ: giá niêm yết, giá thấp nhất còn lời, và món quà nhỏ có thể tặng thêm thay cho bớt tiền. Cách tính giá còn lời, anh chị xem bài cách tính giá bán có lời thật.
Có 3 con số trong đầu, anh chị bình tĩnh hơn hẳn. Khách hỏi bớt, anh chị không còn đoán mò. Anh chị biết chính xác mình có thể đi tới đâu, và chỗ nào là dừng.
4 bước đáp lời khách mặc cả
Bước 1: Đón câu mặc cả bằng thái độ vui vẻ
Khách mặc cả là khách đang muốn mua. Người không muốn mua thì bỏ đi, không ai mất công trả giá. Câu mở: “Dạ chị trả giá là chị ưng món này rồi đó. Em nói chị nghe vì sao nó giá vậy nha”.
Bước 2: Hỏi lại 1 câu để biết khách cần gì
Chris Voss, người từng đàm phán giải cứu con tin cho FBI, gọi đây là câu hỏi mở có định hướng. Thay vì nói có hay không, anh chị hỏi để khách tự nói ra điều mình cần. Câu mẫu: “Dạ chị định mua dùng hay mua tặng ạ?”. Hoặc: “Chị đang tính trong khoảng bao nhiêu để em chọn món vừa với chị?”.
Bước 3: Nói giá trị trước, không nói giảm giá trước
Nhắc lại 1 đến 2 điều làm món hàng đáng giá với đúng nhu cầu khách vừa nói. Câu mẫu: “Chị mua tặng mẹ thì em gói hộp, kèm thiệp, giao tận nhà. Món này em đổi size trong 7 ngày nếu mẹ mặc không vừa”. Khách nghe xong thường mặc cả nhẹ đi hẳn.
Bước 4: Nếu nhượng, đổi lấy một điều gì đó
Không bao giờ bớt không. Mỗi lần nhượng phải đổi lấy một điều: khách lấy thêm món, khách thanh toán ngay, khách tự lấy hàng tại tiệm. Câu mẫu: “Dạ giá món này em giữ. Nếu chị lấy 2 cái em bớt chị 40 nghìn cái thứ 2”. Cách đặt điều kiện cho từng lần giảm, Thúy sẽ viết riêng trong bài giảm giá có điều kiện.
Câu nói nguyên văn cho 3 kiểu khách mặc cả
Khách mặc cả vì thói quen: “Dạ giá này em bán đúng cho mọi người chị ơi. Chị lấy hôm nay em tặng chị đôi tất đi kèm”. Giữ giá, thêm quà nhỏ, khách vẫn thấy mình được ưu ái.
Khách sợ mua hớ: “Dạ chị cứ hỏi thêm vài chỗ cho yên tâm. Em chỉ mong chị so cùng loại vải, cùng đường may với em”. Khách được tôn trọng quyền so sánh, thường quay lại.
Khách thật sự chưa đủ tiền: “Dạ em hiểu. Chị xem thử món này, kiểu gần giống mà giá vừa hơn”. Đây là lúc bán hàng là giúp đỡ khách hàng. Giúp khách mua đúng sức mình, không ép khách lên món đắt.
Ví dụ ở 3 ngành
Sạp trái cây ở chợ: khách trả giá 1 ký xoài. Người bán giữ giá, chọn giúp khách 3 trái chín vừa ăn trong 2 ngày, tặng thêm nắm rau thơm. Khách về khen xoài ngon, mai lại ghé.
Thợ sửa điện lạnh: khách mặc cả tiền công. Thợ giữ giá công, giải thích rõ đã thay linh kiện gì, bảo hành 3 tháng. Nếu khách muốn rẻ hơn, thợ đề nghị khách gom 2 máy làm cùng buổi để giảm công đi lại.
Tiệm quần áo online: khách nhắn “bớt ship nha shop”. Người bán giữ giá áo, đề nghị miễn phí giao hàng khi khách lấy từ 2 món. Đơn to lên, khách vui, người bán vẫn có lời.
Những năm bán gạo và gas, Thúy gặp mặc cả gần như mỗi ngày. Bài học Thúy giữ đến giờ: bớt không cho khách hôm nay là tự hạ giá của mình cho cả những lần sau. Khách nhớ con số mình đã trả được, không nhớ lý do anh chị bớt.
3 lỗi hay gặp khi khách mặc cả
Lỗi 1: Bớt ngay ở câu đầu tiên
Khách vừa hỏi đã bớt, khách hiểu giá ban đầu là giá ảo và sẽ mặc cả tiếp. Sửa: luôn đi bước 1 đến bước 3 trước, chỉ nhượng ở bước 4.
Lỗi 2: Gặp ai bớt nấy, mỗi người một giá
Khách quen kể cho nhau nghe, người mua giá cao thấy bị đối xử bất công. Sửa: giá niêm yết như nhau cho mọi người, phần linh hoạt là quà kèm và điều kiện rõ ràng.
Lỗi 3: Cãi với khách để giữ giá
Câu “giá đó lỗ vốn chị ơi” nghe như trách khách. Sửa: nói về giá trị khách nhận được, không nói về chuyện lời lỗ của mình.
Thuộc chương “Giá và mặc cả” trong lộ trình. Bài trước: khách chê đắt trả lời sao. Bài tiếp theo: khách nói bên kia rẻ hơn. Xem trọn lộ trình trong chuyên mục Bí mật bán hàng thành công.
Câu hỏi thường gặp
Khách mặc cả có nên bớt không?
Có thể bớt, nhưng chỉ khi đổi lại được một điều cụ thể: khách lấy thêm món, thanh toán ngay, hoặc tự đến lấy hàng. Bớt không có điều kiện làm khách nghĩ giá ban đầu là giá ảo và sẽ mặc cả nhiều hơn ở lần sau.
Câu nói nào giữ giá mà khách không phật lòng?
Câu mẫu: “Dạ giá này em bán đúng cho mọi người. Chị lấy hôm nay em tặng chị thêm món nhỏ đi kèm”. Giữ giá nhưng cho khách thấy được ưu ái bằng quà, không bằng tiền.
Khách mặc cả rồi bỏ đi thì làm gì?
Tiễn khách vui vẻ, mời khách so sánh thoải mái và quay lại khi cần. Nếu có số khách, nhắn 1 tin cảm ơn trong ngày. Nhiều khách đi so giá rồi quay lại vì nhớ thái độ của người bán.
Nên chuẩn bị gì trước khi gặp khách hay mặc cả?
Viết sẵn 3 con số cho mỗi món chủ lực: giá niêm yết, giá thấp nhất còn lời, và món quà nhỏ có thể tặng thay cho bớt tiền. Có sẵn 3 con số, anh chị không phải đoán giá khi khách đang đứng chờ.
Trong nhóm Zalo kinh doanh, Thúy chia sẻ cách bán hàng, mẫu tin nhắn và những bài học thật từ ngày bán bánh mì năm 5 tuổi đến nay, để anh chị bán đều tay hơn mỗi tuần.
Trang Thanh Thúy giúp bạn kinh doanh – đầu tư thành công và trở nên giàu có
P.S. Nhiều anh chị sợ giữ giá thì mất khách. Thật ra khách bỏ đi vì thái độ nhiều hơn vì 30 nghìn. Bài tập hôm nay: chọn 5 món bán chạy nhất, viết 3 con số cho từng món vào sổ. Ngày mai, gặp khách mặc cả, đi đủ 4 bước và ghi lại kết quả. Sau 7 ngày, đếm xem bao nhiêu đơn anh chị giữ được giá.
