Tháng thứ 3 của công trình. Thợ cả gọi điện: “Chị ơi, gạch chị chọn hết hàng rồi, đổi loại khác thì thêm tiền nha”. Anh chị mở tờ giấy khoán ra đọc lại. 1 trang viết tay, 5 dòng, có chữ ký 2 bên. Không có dòng nào ghi gạch loại gì, hãng nào, giá bao nhiêu. Trong 2 tỷ dành dụm, khoản tiền thêm đó anh chị sẽ trả, vì không có gì để cãi.
Thúy nói thẳng với anh chị: hợp đồng khoán xây nhà quyết định số tiền thật anh chị trả, nhiều hơn cả giá khoán ban đầu. Giá thấp mà hợp đồng lỏng thì phát sinh sẽ ăn hết phần rẻ. Bài này đưa anh chị 2 kiểu khoán, 8 điều khoản phải có, và cách đọc hợp đồng trong 30 phút trước khi ký với nhà thầu.

Hợp đồng khoán xây nhà là gì?
Hợp đồng khoán xây nhà là văn bản chủ nhà và nhà thầu thỏa thuận làm phần việc nào, bằng vật tư nào, giá bao nhiêu, xong khi nào và trả tiền ra sao. Đây là hợp đồng dân sự giữa 2 bên. Cái gì ghi trong giấy thì có căn cứ để đòi. Cái gì chỉ nói miệng thì rất khó đòi.
Bộ luật Dân sự 2015 có các quy định chung về hợp đồng, trong đó có hợp đồng gia công và hợp đồng dịch vụ. Anh chị đọc toàn văn tại Bộ luật Dân sự 2015. Anh chị không cần thuộc luật. Anh chị cần một tờ hợp đồng đủ rõ để không bao giờ phải mang luật ra.
Khoán nhân công hay khoán trọn gói?
Khoán nhân công là nhà thầu lo thợ, chủ nhà tự mua vật tư. Khoán trọn gói là nhà thầu lo cả thợ lẫn vật tư phần thô, có khi cả hoàn thiện. Mỗi kiểu có chỗ phải giữ chặt riêng.
Khoán nhân công giá thấp hơn trên giấy, nhưng anh chị tự đi mua sắt, xi măng, gạch, và chịu chuyện hao hụt. Phải có người nhận hàng, đếm hàng, giữ hàng ở công trình. Kiểu này hợp với người có thời gian ở gần công trình.
Khoán trọn gói cho anh chị biết trước tổng tiền phần việc được khoán. Nhưng chỗ hở nằm ở vật tư. Nếu hợp đồng chỉ ghi “thép loại tốt”, “gạch loại 1”, nhà thầu có thể chọn loại rẻ nhất vẫn gọi là loại tốt. Kiểu này hợp với người đi làm xa, với điều kiện bảng vật tư phải ghi đến tên hãng.
8 điều khoản phải có trong hợp đồng khoán xây nhà
1. Phạm vi công việc
Ghi rõ làm từ đâu tới đâu: có gồm phá dỡ nhà cũ không, có gồm điện nước không, có gồm sơn bả không. Thứ gì không ghi thì coi như không gồm, và sẽ thành phát sinh.
2. Bảng vật tư kèm tên hãng, loại, quy cách
Thép hãng nào, loại nào. Xi măng hãng nào. Gạch xây loại nào. Ống nước, dây điện hãng nào. Bảng này là phụ lục, ký từng trang. Đây là điều khoản quan trọng nhất của khoán trọn gói.
3. Đơn giá và cách tính diện tích
Ghi đơn giá mỗi mét vuông và cách quy đổi phần móng, mái, sân, ban công ra diện tích tính tiền. Cùng một đơn giá, cách quy đổi khác nhau ra tổng tiền khác nhau.
4. Tiến độ và thanh toán theo hạng mục
Trả theo phần việc đã xong và đã nghiệm thu: xong móng, xong từng sàn, xong mái, xong hoàn thiện. Không trả theo tuần hay theo tháng khi chưa có việc xong. Tiền thanh toán chuyển khoản, ghi nội dung từng đợt.
5. Giữ lại tiền bảo hành
Giữ lại một phần nhỏ của tổng tiền, trả sau một thời gian ở thử, để nhà thầu có lý do quay lại sửa thấm, nứt. Tỷ lệ và thời gian do 2 bên thỏa thuận, ghi rõ trong hợp đồng.
6. Phát sinh phải có văn bản
Mọi thay đổi khối lượng, đổi vật tư, thêm hạng mục đều phải có giấy xác nhận giá trước khi làm, 2 bên ký. Không có giấy thì không tính tiền. Điều này bảo vệ cả chủ nhà lẫn nhà thầu.
7. Chậm tiến độ và an toàn
Ghi ngày xong từng hạng mục, mức trừ tiền nếu chậm vì lỗi nhà thầu. Ghi rõ nhà thầu chịu trách nhiệm an toàn lao động và hư hại gây ra cho nhà bên khi thi công.
8. Bảo hành
Bảo hành kết cấu, chống thấm, điện nước bao lâu. Khi có lỗi, nhà thầu đến sửa trong mấy ngày. Ghi số điện thoại người chịu trách nhiệm.
Đọc hợp đồng khoán xây nhà trong 30 phút
Đọc hợp đồng không cần biết luật. Anh chị cần một cây bút đỏ và 3 câu hỏi cho mỗi dòng: dòng này có con số không, có tên hãng không, có ngày không. Dòng nào thiếu cả 3, gạch đỏ, yêu cầu viết lại.
Câu nói mẫu khi đề nghị sửa: “Dạ em đồng ý giá anh báo. Em chỉ xin ghi thêm tên hãng vật tư và cách tính phát sinh, để sau này 2 anh em khỏi phải nói lại”. Nhà thầu làm ăn đàng hoàng sẽ đồng ý. Nhà thầu né, nói “anh em tin nhau là được”, là tín hiệu anh chị cần nghe kỹ.
Thúy xây nhà để bán, nên đã ký với nhà thầu không ít lần. Bài học Thúy giữ: hợp đồng càng rõ, hai bên càng ít phải gặp nhau để cãi. Những người làm nghề lâu năm thường quen làm việc với chủ nhà kỹ tính, vì như thế người thợ cũng được bảo vệ.
Hợp đồng khoán chỉ là một nửa. Nửa còn lại là có mặt ở công trình đúng lúc, anh chị xem bài kiểm tra chất lượng nhà xây sẵn để biết lỗi hay gặp nằm ở đâu. Trước khi ký hợp đồng xây, đất phải sạch giấy tờ, xem bài kiểm tra pháp lý lô đất trong 1 buổi. Thói quen đọc kỹ từng điều khoản cũng giống khi anh chị ký hợp đồng đặt cọc mua nhà đất.
3 sai lầm hay gặp
Sai lầm 1: Ký giấy khoán 1 trang viết tay
Sửa: dùng hợp đồng có phụ lục vật tư và phụ lục tiến độ, ký từng trang, mỗi bên giữ 1 bản.
Sai lầm 2: Ứng trước một khoản lớn cho nhà thầu
Sửa: tạm ứng nhỏ để nhà thầu bắt đầu, phần còn lại trả theo hạng mục đã nghiệm thu.
Sai lầm 3: Đồng ý phát sinh bằng miệng qua điện thoại
Sửa: mọi phát sinh nhắn tin xác nhận hạng mục và số tiền, 2 bên trả lời “đồng ý” rồi mới làm.
Câu hỏi thường gặp
Hợp đồng khoán xây nhà cần những gì?
Cần phạm vi công việc, bảng vật tư có tên hãng, đơn giá và cách tính diện tích, tiến độ và thanh toán theo hạng mục, tiền giữ lại bảo hành, cách xử lý phát sinh, chậm tiến độ và bảo hành.
Khoán trọn gói có rủi ro gì?
Rủi ro lớn nhất là vật tư ghi chung chung, nhà thầu chọn loại rẻ mà vẫn đúng chữ trong hợp đồng. Bảng vật tư ghi rõ tên hãng, loại, quy cách sẽ khóa chỗ hở này.
Có nên công chứng hợp đồng xây nhà không?
Pháp luật không bắt buộc công chứng hợp đồng xây nhà ở riêng lẻ giữa 2 bên. Quan trọng hơn là nội dung rõ ràng, có chữ ký 2 bên ở từng trang và phụ lục. Muốn chắc hơn, anh chị có thể nhờ người hiểu luật đọc trước khi ký.
Phát sinh khi xây nhà tính thế nào?
Theo đơn giá đã thỏa thuận trong hợp đồng, và chỉ khi có văn bản hoặc tin nhắn xác nhận trước khi làm. Không có xác nhận thì không tính.
Trong nhóm Zalo “Lộ trình”, Thúy chia sẻ cách tự tính, bộ câu hỏi và những điều Thúy thấy khi đi thực địa, để anh chị từng bước biến khoản tích lũy thành tài sản sinh lời mà vẫn ngủ ngon.
Trang Thanh Thúy giúp bạn kinh doanh – đầu tư thành công và trở nên giàu có
P.S. Anh chị có thể ngại đưa hợp đồng dày cho thợ quen, sợ mất lòng. Thợ quen càng cần giấy rõ, vì khi có chuyện, tình quen là thứ mất đầu tiên. Việc tuần này: lấy hợp đồng hoặc báo giá anh chị đang có, cầm bút đỏ đọc theo 8 điều khoản ở trên. Đếm xem thiếu mấy điều. Thiếu từ 3 điều trở lên thì chưa ký vội.
