7 giờ sáng, điện thoại reo. Người giới thiệu nói nhanh: “Chủ cần bán gấp, chiều nay có người khác xuống cọc rồi, anh chị muốn thì chốt trước 12 giờ trưa”. Lô đất vừa với 2 tỷ anh chị dành dụm bao năm, vị trí cũng ưng. Đồng hồ còn 5 tiếng. Anh chị không biết nên chạy đi đâu trước, hỏi ai, xem giấy gì.
Thúy nói thẳng: nếu chưa kiểm tra pháp lý lô đất, câu trả lời đúng lúc 12 giờ trưa là “chưa”. Nhưng nhiều việc kiểm tra cốt lõi có thể làm gọn trong 1 buổi sáng, nếu anh chị biết thứ tự. Bài này đưa anh chị lịch 5 điểm dừng, từ 7 giờ đến 12 giờ, và cách viết hợp đồng cọc khi còn việc chưa kịp xong.

Kiểm tra pháp lý lô đất là kiểm tra những gì?
Kiểm tra pháp lý lô đất là xác minh 5 điều trước khi đưa tiền: người bán đúng là người có quyền bán, sổ là sổ thật, đất không đang thế chấp hay tranh chấp, đất không nằm trong quy hoạch hay diện thu hồi, và ranh đất thực tế khớp với sơ đồ trên sổ. Thiếu 1 điều, anh chị đang trả 2 tỷ cho một rủi ro.
Quyền của người sử dụng đất và điều kiện chuyển nhượng được quy định trong Luật Đất đai 2024. Anh chị tra toàn văn trên cơ sở dữ liệu văn bản pháp luật khi cần đối chiếu từng điều.
Lịch 1 buổi sáng: 5 điểm dừng để kiểm tra pháp lý lô đất
7 giờ, điểm dừng 1: xem sổ bản gốc với người bán
Hẹn người bán ở một quán cà phê gần đất, mang theo sổ bản gốc và giấy tờ tùy thân. Đối chiếu tên trên sổ với căn cước. Nếu sổ đứng tên 2 vợ chồng, cả 2 phải ký khi bán. Lật hết các trang, xem phần ghi thay đổi: có từng thế chấp, đã xóa thế chấp chưa. Chụp lại mọi trang. Cách đọc từng chỗ trên sổ có trong bài cách đọc sổ hồng, sổ đỏ trước khi đặt cọc.
8 giờ, điểm dừng 2: cơ quan đăng ký đất đai
Đến văn phòng hoặc chi nhánh đăng ký đất đai nơi có đất. Hỏi thủ tục yêu cầu cung cấp thông tin về thửa đất, để biết đất có đang thế chấp, có bị ngăn chặn giao dịch hay không. Thời gian trả kết quả và giấy tờ cần mang tùy từng nơi. Có thể không xong ngay trong sáng, nhưng anh chị sẽ biết chính xác bao giờ có câu trả lời.
9 giờ, điểm dừng 3: ủy ban xã, phường
Hỏi cán bộ địa chính 3 câu. Thửa đất này có đang tranh chấp không? Có nằm trong quy hoạch đường, công trình công cộng không? Có thông báo thu hồi nào không? Ghi lại tên người trả lời và giờ hỏi.
10 giờ, điểm dừng 4: đứng tại lô đất
Cầm ảnh sơ đồ thửa đất trên sổ, đếm từng cạnh, tìm mốc ranh. Nhìn tường rào nhà bên cạnh có lấn sang không. Kiểm tra lối vào đất có đúng như sơ đồ. Có khi sổ ghi 5 m mặt tiền mà đo thực tế chỉ hơn 4 m.
11 giờ, điểm dừng 5: hỏi hàng xóm và quán nước
Hỏi 2 nhà kế bên và 1 quán nước đầu đường: đất này của ai, ai đang trồng trọt hay ở trên đó, có ai từng đến đòi đất không, trước đây đã có người mua nào hủy cọc chưa. Hàng xóm thường biết những điều không có trong giấy. Bộ câu hỏi đầy đủ có trong bài đi xem đất hỏi đúng người.
12 giờ trưa: đủ thông tin thì cọc, chưa đủ thì nói “chưa”
Đây là lúc nhiều người thua. Đã mất cả buổi sáng, lại nghe “người khác sắp cọc”, nên ký cho xong. Thúy nói thẳng: người bán thật sự muốn bán sẽ chờ anh chị thêm 1 đến 2 ngày để có kết quả từ cơ quan đăng ký đất đai. Người không chịu chờ dù chỉ 1 ngày, anh chị nên tự hỏi vì sao.
Nếu vẫn muốn giữ lô đất trong lúc chờ, hãy viết điều kiện vào hợp đồng cọc. Ví dụ: “Nếu bên mua phát hiện thửa đất đang thế chấp, tranh chấp, bị ngăn chặn giao dịch hoặc nằm trong quy hoạch thu hồi, bên bán hoàn trả toàn bộ tiền cọc trong 3 ngày”. Những điều phải có trong hợp đồng cọc nằm trong bài hợp đồng đặt cọc mua nhà đất: 7 điều phải có.
3 câu ép cọc và cách anh chị đáp
“Chiều nay người khác cọc rồi”. Đáp: “Vậy anh chị cứ bán cho người đó. Nếu chưa ai cọc, em cần thêm 1 ngày để có kết quả tra cứu”.
“Sổ đỏ chính chủ, có gì đâu mà kiểm tra”. Đáp: “Em tin anh chị, nhưng em kiểm tra cho cả 2 bên yên tâm, khi ra công chứng cũng nhanh hơn”.
“Cọc ít thôi, 50 triệu giữ chỗ”. Đáp: “Ít hay nhiều, em cũng cần điều kiện hoàn cọc ghi rõ trong giấy”. Số tiền nhỏ không làm rủi ro nhỏ đi.
Vì sao 1 buổi sáng đáng giá với người có 2 tỷ
Với người có 2 tỷ, lô đất này thường là gần như toàn bộ tích lũy. Sai một lần, không có khoản thứ 2 để làm lại. Sai lầm hay gặp nhất của người lần đầu mua đất là để cảm giác “sợ lỡ” quyết thay cho giấy tờ. Anh chị xem thêm trong bài 7 sai lầm khi có 2 tỷ.
Qua hơn 1.000 giao dịch ở 2 miền Nam Bắc, Thúy thấy giao dịch an toàn nhất không phải giao dịch nhanh nhất. Đó là giao dịch mà người mua biết rõ từng tờ giấy trước khi ký. 5 tiếng buổi sáng hôm nay có thể giữ cho anh chị 2 tỷ của gần 20 năm.
Câu hỏi thường gặp
Kiểm tra pháp lý lô đất ở đâu?
Anh chị kiểm tra ở 3 nơi: sổ bản gốc do người bán đưa, cơ quan đăng ký đất đai nơi có đất để biết thế chấp và ngăn chặn giao dịch, và ủy ban xã, phường để hỏi tranh chấp, quy hoạch, thu hồi. Sau đó đối chiếu ranh đất thực tế tại lô đất.
Kiểm tra quy hoạch lô đất bằng cách nào?
Hỏi trực tiếp cán bộ địa chính ở ủy ban xã, phường, hoặc tra bản đồ quy hoạch sử dụng đất do địa phương công bố. Nếu thông tin chưa rõ, ghi điều kiện hoàn cọc khi đất nằm trong quy hoạch thu hồi vào hợp đồng đặt cọc.
Có nên đặt cọc khi chưa kiểm tra xong pháp lý?
Không nên đặt cọc khi chưa có kết quả các bước quan trọng. Nếu buộc phải giữ chỗ, chỉ cọc khi hợp đồng ghi rõ bên bán hoàn trả toàn bộ tiền cọc nếu phát hiện thế chấp, tranh chấp, ngăn chặn giao dịch hoặc quy hoạch thu hồi.
Sổ đứng tên 2 vợ chồng thì bán thế nào?
Cả 2 vợ chồng cùng ký hợp đồng chuyển nhượng, hoặc người không ký phải có văn bản ủy quyền hợp lệ. Anh chị nên yêu cầu gặp đủ những người đứng tên trên sổ ngay từ buổi xem giấy đầu tiên.
Trong nhóm Zalo “Lộ trình”, Thúy chia sẻ cách tự tính, bộ câu hỏi và những điều Thúy thấy khi đi thực địa, để anh chị từng bước biến khoản tích lũy thành tài sản sinh lời mà vẫn ngủ ngon.
Trang Thanh Thúy – giúp bạn kinh doanh – đầu tư thành công và trở nên giàu có
P.S. Tối nay, anh chị chép 5 điểm dừng trong bài ra 1 tờ giấy, mỗi điểm 1 dòng, để sẵn trong xe. Lần tới có người gọi “chốt trước 12 giờ”, anh chị đã biết sáng đó mình đi đâu, hỏi gì. Và nếu đến trưa vẫn còn 1 dòng chưa đánh dấu, anh chị sẽ không còn ngại nói chữ “chưa”.
