Khách đứng trước kệ, cầm 2 hộp sữa cho người lớn tuổi, đọc nhãn mãi không xong. Anh chị bước lại, nói: “Dạ hộp này bán chạy lắm chị”. Khách gật, đặt xuống, đi ra. 5 phút sau một người bán khác hỏi khách mua cho ai, bao nhiêu tuổi, có kiêng đường không, rồi chỉ vào 1 dòng trên nhãn: “Dạ chị xem chỗ này trước”. Khách mua luôn 2 hộp. Người thứ 2 không nói nhiều hơn. Người thứ 2 nói như người biết nghề.
Uy tín chuyên môn là nguyên tắc thuyết phục mà Robert Cialdini gọi là authority: người ta nghe theo người mình tin là hiểu biết. Người bán nhỏ không có bằng cấp treo tường vẫn xây được uy tín chuyên môn, bằng cách nói và cách làm. Bài này đưa anh chị 5 cách thể hiện uy tín chuyên môn mà không khoe, câu mẫu, ví dụ ở 3 ngành và 3 lỗi làm khách nghi thay vì tin.

Uy tín chuyên môn trong bán hàng là gì?
Uy tín chuyên môn là việc khách tin người bán hiểu sản phẩm và hiểu vấn đề của khách hơn khách, đủ để nghe theo lời khuyên. Khách không mua vì người bán nói mình giỏi. Khách mua vì trong vài phút, khách thấy người bán chỉ ra điều mình chưa biết, và điều đó đúng.
Cialdini viết về nguyên tắc này trong cuốn Influence, anh chị đọc giới thiệu sách trên Wikipedia. Ông cũng chỉ ra mặt trái: người ta dễ tin cả những dấu hiệu bề ngoài như chức danh, đồng phục. Vì thế uy tín chuyên môn phải là thật. Uy tín giả thì khách bắt được ở lần mua thứ 2.
5 cách thể hiện uy tín chuyên môn mà không khoe
Cách 1: Hỏi trước khi khuyên
Người hiểu nghề luôn hỏi trước. Bác sĩ không kê đơn khi chưa hỏi bệnh. Câu mẫu: “Dạ chị mua cho ai dùng, dùng vào lúc nào, trước giờ đã dùng loại nào rồi ạ?”. 3 câu hỏi đúng cho khách biết anh chị hiểu nghề, trước khi anh chị giới thiệu bất cứ món gì. Bộ câu hỏi sâu hơn, anh chị xem bài câu hỏi SPIN cho người bán nhỏ.
Cách 2: Nói lý do, không chỉ nói kết luận
“Hộp này tốt” là kết luận. “Hộp này ít đường hơn, hợp với cô chú đang phải kiêng” là lý do. Khách tin người giải thích được vì sao.
Cách 3: Nói điểm yếu trước
Cialdini chỉ ra rằng người bán chủ động nói một điểm yếu nhỏ sẽ được tin hơn ở những điểm mạnh nói sau. Hãng cho thuê xe Avis từng làm quảng cáo nổi tiếng nhận mình chỉ đứng thứ 2, nên phải cố gắng hơn. Câu mẫu: “Dạ mẫu này giá cao hơn loại kia một chút. Nhưng vải không nhăn, chị đi công tác cả tuần không cần ủi”.
Cách 4: Khuyên khách không mua khi không hợp
Câu mạnh nhất để xây uy tín chuyên môn là: “Dạ trường hợp của chị thì chưa cần món này”. Khách nhớ người dám nói câu đó, và quay lại khi thật sự cần.
Cách 5: Để người khác giới thiệu mình
Tự khen mình thì nghe như khoe. Người khác nói thì nghe như sự thật. Trong cuốn Yes!, Cialdini và các đồng tác giả kể một văn phòng nhà đất chỉ đổi câu giới thiệu của người nghe điện thoại, nói rõ kinh nghiệm của người tư vấn trước khi chuyển máy, và số cuộc hẹn tăng lên. Câu mẫu cho người phụ bán: “Dạ chị chờ em 1 chút, em mời chị [tên] ra, chị [tên] làm nghề này [số] năm rồi, chị hỏi gì chị [tên] cũng rành”.
Ví dụ ở 3 ngành
Tiệm thuốc thú y: khách hỏi mua thuốc tẩy giun cho chó. Người bán hỏi chó mấy ký, mấy tháng tuổi, lần trước tẩy khi nào, rồi mới đưa thuốc kèm liều. Khách lần sau gọi điện hỏi trước khi mua ở nơi khác.
Người bán gạo: khách hỏi loại nào ngon. Người bán hỏi nhà thích cơm dẻo hay cơm khô, nấu nồi gì, có người lớn tuổi không. Những năm bán gạo, Thúy học được rằng khách quen không hỏi “loại nào rẻ”. Khách hỏi “nhà chị nên ăn loại nào”, vì đã tin người bán hiểu gạo.
Tiệm sơn nhà: khách muốn sơn lại tường bị ẩm. Người bán khuyên xử lý chống thấm trước, nói rõ sơn đè lên tường ẩm sẽ bong lại. Khách mua ít sơn hơn dự tính, nhưng mua thêm vật tư chống thấm, và giới thiệu người quen tới.
Bán hàng là giúp đỡ khách hàng. Uy tín chuyên môn không phải để khách phục mình. Nó là thứ giúp khách dám làm theo lời khuyên đúng, thay vì chọn bừa.
3 lỗi hay gặp khi xây uy tín chuyên môn
Lỗi 1: Dùng từ chuyên môn để làm khách choáng
Khách không hiểu thì khách không tin, chỉ ngại hỏi. Sửa: nói từ chuyên môn xong giải thích ngay bằng lời đời.
Lỗi 2: Tự giới thiệu thành tích quá sớm
Chưa hỏi khách cần gì đã kể mình bán bao nhiêu năm. Sửa: để kinh nghiệm hiện ra qua câu hỏi và lời khuyên. Nếu cần giới thiệu, dùng câu 30 giây trong bài câu giới thiệu bản thân 30 giây.
Lỗi 3: Nói chắc chắn điều mình không chắc
Khách hỏi câu khó, trả lời đại cho xong. Sai một lần là mất cả uy tín đã xây. Sửa: “Dạ câu này em chưa chắc, em hỏi lại rồi trả lời chị trong chiều nay”. Người dám nói “chưa chắc” được tin hơn người cái gì cũng biết.
Thuộc cụm bài thuyết phục theo Cialdini trong lộ trình. Bài trước: câu giới thiệu khiến khách hỏi tiếp. Bài tiếp theo: đặc điểm, lợi ích, giá trị.
Câu hỏi thường gặp
Người bán nhỏ không có bằng cấp làm sao có uy tín chuyên môn?
Bằng cách hỏi đúng trước khi khuyên, giải thích được vì sao, dám nói điểm yếu và dám khuyên khách không mua khi không hợp. Khách tin người hiểu vấn đề của mình, không cần bằng cấp treo tường.
Có nên kể thành tích bán hàng với khách không?
Có, nhưng ngắn và đúng lúc, sau khi đã hiểu khách cần gì. Tốt nhất là để người khác giới thiệu, hoặc để khách tự thấy qua cách anh chị tư vấn.
Nói điểm yếu sản phẩm có làm mất khách không?
Thường là ngược lại. Một điểm yếu nhỏ nói thật giúp khách tin những điểm mạnh nói sau. Chọn điểm yếu khách sẽ tự phát hiện, và đi kèm ngay một lợi ích bù lại.
Nguyên tắc uy tín của Cialdini là gì?
Là xu hướng con người làm theo lời người mình tin là có hiểu biết. Cialdini trình bày nguyên tắc này trong cuốn Influence, cùng với có đi có lại, cam kết nhất quán, bằng chứng đám đông, thiện cảm và khan hiếm.
Trong nhóm Zalo kinh doanh, Thúy chia sẻ cách bán hàng, mẫu tin nhắn và những bài học thật từ ngày bán bánh mì năm 5 tuổi đến nay, để anh chị bán đều tay hơn mỗi tuần.
Trang Thanh Thúy giúp bạn kinh doanh – đầu tư thành công và trở nên giàu có
P.S. Anh chị có thể nghĩ mình mới bán, chưa đủ giỏi để nói như chuyên gia. Uy tín chuyên môn không bắt đầu từ việc biết hết. Nó bắt đầu từ việc hỏi đúng và nói thật. Bài tập hôm nay: viết ra 3 câu hỏi anh chị sẽ hỏi trước khi khuyên bất kỳ khách nào, và 1 điểm yếu nhỏ của món bán chạy nhất kèm lợi ích bù lại. Dùng với 10 khách tiếp theo, ghi lại bao nhiêu người hỏi thêm sau câu điểm yếu.
