Chiều thứ 3, một khách hỏi anh chị một câu rất khó: “Sao cái này đắt hơn chỗ kia 30.000 đồng”. Anh chị trả lời vấp, khách đi. Tối về, đang rửa chén, anh chị chợt nghĩ ra câu trả lời hay. Sáng thứ 6, một khách khác hỏi đúng câu đó. Và anh chị lại vấp, vì câu trả lời hay hôm trước đã quên mất từ lúc nào.
Sổ tay bán hàng sinh ra để chặn đúng chuyện này. Đó là một cuốn sổ nhỏ ghi lại câu khách hỏi, câu mình trả lời được việc, và lời từ chối kèm cách đáp. Bài này đưa anh chị mẫu sổ tay bán hàng 4 trang chép dùng ngay, cách ghi 3 phút mỗi lần, và 3 lỗi khiến cuốn sổ bỏ xó sau 1 tuần.

Sổ tay bán hàng là gì, khác gì sổ khách hàng?
Sổ tay bán hàng là nơi người bán ghi lại những gì mình học được qua từng lần nói chuyện với khách: câu hỏi, câu trả lời hay, lời chê và cách đáp. Sổ khách hàng ghi về khách: tên, số điện thoại, đã mua gì. Sổ tay ghi về cách bán: lần sau gặp tình huống này thì nói gì.
Anh chị nào đã có sổ khách hàng theo bài sổ khách hàng 9 cột thì giữ nguyên. Sổ tay là cuốn thứ 2, mỏng hơn, đi theo người. Một cuốn giúp anh chị nhớ khách. Cuốn kia giúp anh chị giỏi lên sau mỗi ngày bán.
Vì sao người bán giỏi ghi, không chỉ nhớ
Năm 1885, nhà tâm lý học Hermann Ebbinghaus tự làm thí nghiệm học thuộc rồi đo xem mình quên nhanh cỡ nào. Kết quả về sau được gọi là đường cong lãng quên: phần lớn điều mới học trôi đi rất nhanh trong 1 đến 2 ngày đầu nếu không ôn lại. Anh chị có thể tìm hiểu thêm về trí nhớ và học tập trên trang của Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ.
Câu trả lời hay nghĩ ra lúc rửa chén cũng vậy. Không ghi, 2 ngày sau nó chỉ còn là cảm giác “hình như mình từng nghĩ ra rồi”. Claude Hopkins, người viết cuốn Scientific Advertising năm 1923, làm quảng cáo bằng cách ghi lại và đo từng lần thử, cái nào bán được thì giữ. Sổ tay bán hàng là cách người bán nhỏ làm đúng điều đó, không cần máy móc gì.
Từ ổ bánh mì đi một vòng chợ quê năm 5 tuổi, qua gạo, gas, nước lọc, bảo hiểm nhân thọ, đến hơn 1.000 giao dịch nhà đất, Thúy thấy một điều: khách hỏi lặp lại nhiều hơn mình tưởng. Người bán giỏi không phải người thông minh hơn. Đó là người không phải nghĩ lại từ đầu mỗi lần khách hỏi.
Mẫu sổ tay bán hàng 4 trang, chép dùng ngay
Mua 1 cuốn sổ nhỏ bỏ túi, hoặc mở 1 ghi chú riêng trên điện thoại. Chia làm 4 phần, mỗi phần mở đầu bằng 1 tiêu đề. Đừng thêm phần thứ 5 trong tháng đầu.
Trang 1: Câu khách hỏi
Ghi nguyên văn câu khách hỏi, không sửa cho gọn. “Cái này dùng được bao lâu”, “Có ship trong ngày không”, “Sao đắt hơn chỗ kia”. Cạnh mỗi câu, đánh 1 gạch mỗi lần có khách hỏi lại. Sau 2 tuần, anh chị sẽ thấy 5 đến 7 câu có nhiều gạch nhất. Đó là những câu anh chị phải trả lời thật hay.
Trang 2: Câu trả lời được việc
Mỗi lần trả lời mà khách gật đầu, hỏi tiếp hoặc mua, ghi lại câu mình đã nói. Ghi đúng chữ mình nói, không viết thành văn. Câu nào dùng 3 lần đều được việc thì gạch dưới, đó là câu chuẩn của tiệm.
Trang 3: Lời từ chối và cách đáp
Ghi câu khách dùng để từ chối, và câu anh chị đáp. Nếu lần đó đáp chưa hay, ghi thêm dòng “Lần sau sẽ nói”. Đây là trang quý nhất, vì lời từ chối là chỗ người bán hay mất đơn nhất.
Trang 4: Bài học trong tuần
Mỗi tuần 1 đến 3 dòng. Ví dụ: “Khách hỏi giá qua tin nhắn mà mình gửi giá ngay thì ít khi trả lời lại”. Bài học phải là điều anh chị sẽ làm khác đi, không phải nhận xét chung.
Mẫu 1 dòng chép nguyên vào sổ: Ngày …. Khách hỏi hoặc chê: “(…)”. Mình đã nói: “(…)”. Kết quả: mua, hỏi tiếp hay đi. Lần sau sẽ nói: “(…)”.
Ghi sổ tay bán hàng 3 phút mỗi lần, lúc nào?
Ghi ngay sau khi khách rời đi, trong 3 phút, khi câu chữ còn nóng. Đừng để tới tối, vì tới tối anh chị chỉ nhớ ý, không nhớ chữ. Bán đông khách thì ghi vội 3 đến 4 chữ khóa, giờ vắng mới viết đủ câu.
Mỗi sáng trước khi mở cửa, đọc lại trang 2 và trang 3 trong 2 phút. Không cần học thuộc. Chỉ cần câu hay nằm sẵn ở đầu óc khi khách bước vào. Lịch làm việc gợi ý cho cả ngày, anh chị xem bài lịch làm việc của người bán hàng giỏi.
Ví dụ sổ tay bán hàng ở 3 ngành
Tiệm điện thoại, phụ kiện: trang 1 hay có câu “Ốp này có chống sốc thật không”. Sau vài lần thử, người bán ghi được câu được việc: “Dạ anh cầm thử, em thả nhẹ xuống bàn cho anh xem”. Câu nói đi kèm việc làm, khách tin hơn hẳn lời khen.
Quán ăn giao tận nơi: trang 3 hay có câu “Phí giao cao quá”. Chủ quán ghi lại cách đáp: “Dạ đơn từ 2 phần quán gửi kèm 1 chai trà đá, coi như bù phí giao cho anh chị”. Câu này không giảm giá mà vẫn giúp khách thấy được lợi.
Tư vấn bảo hiểm: trang 1 gần như luôn có “Mua rồi lỡ không cần thì sao”. Người tư vấn ghi sẵn câu trả lời thật, nói rõ quyền lợi và điều khoản, kèm 1 câu hỏi lại về điều khách đang lo. Lần nào cũng nói đúng, không nói quá.
Sổ tay bán hàng giúp khách, không chỉ giúp mình
Bán hàng là giúp đỡ khách hàng. Khách hỏi mà người bán ấp úng, khách không được giúp. Khách hỏi mà người bán trả lời rõ ràng, đúng chỗ khách lo, khách được giúp ngay tại chỗ. Cuốn sổ tay làm cho câu trả lời tốt nhất của anh chị có mặt ở mọi lần, không chỉ những hôm anh chị khỏe và tỉnh.
3 lỗi hay gặp khi ghi sổ tay bán hàng
Lỗi 1: Ghi quá nhiều, rồi bỏ
Tuần đầu hăng hái ghi cả trang mỗi khách, tuần 2 mệt, tuần 3 bỏ sổ. Sửa: mỗi lần chỉ ghi 1 dòng theo mẫu ở trên, tối đa 3 phút.
Lỗi 2: Ghi mà không đọc lại
Sổ ghi đầy mà không mở ra thì câu hay vẫn nằm im trong đó. Sửa: đọc trang 2 và 3 mỗi sáng 2 phút, và cuối tuần dồn câu được việc lên đầu trang.
Lỗi 3: Ghi mỗi nơi một ít
Câu thì trong điện thoại, câu thì mặt sau hóa đơn, câu thì trong tin nhắn gửi chính mình. Đến lúc cần thì không tìm ra. Sửa: chọn 1 chỗ duy nhất, giấy hay điện thoại cũng được, nhưng chỉ 1.
Bài trước: Sổ khách hàng: ghi 9 cột để khách cũ mua lại. Bài tiếp theo: 4 con số người bán phải xem mỗi tuần. Xem thêm các bài trong chuyên mục Bí mật bán hàng thành công.
Câu hỏi thường gặp
Sổ tay bán hàng nên ghi những gì?
Ghi 4 thứ: câu khách hỏi nguyên văn, câu trả lời mình nói mà được việc, lời từ chối kèm cách đáp, và 1 đến 3 bài học mỗi tuần. Mỗi lần chỉ ghi 1 dòng theo mẫu, trong 3 phút sau khi khách đi.
Nên ghi sổ tay bán hàng bằng giấy hay điện thoại?
Cái nào anh chị mở ra nhanh nhất thì dùng cái đó. Bán tại tiệm thì sổ giấy để cạnh quầy rất tiện. Bán online thì ghi chú trên điện thoại tiện hơn. Điều quan trọng là chỉ dùng 1 chỗ duy nhất.
Bao lâu thì sổ tay bán hàng có ích?
Thường sau khoảng 2 tuần, khi trang 1 đã thấy rõ 5 đến 7 câu khách hỏi nhiều nhất. Từ lúc đó, mỗi lần anh chị trả lời đúng câu chuẩn là một lần đỡ vấp, đỡ mất khách.
Người mới bán hàng có cần sổ tay không?
Người mới càng cần, vì người mới gặp nhiều câu hỏi lạ nhất. Ghi lại từ tuần đầu giúp anh chị không phải học lại một bài học 2 lần.
Trong nhóm Zalo kinh doanh, Thúy chia sẻ cách bán hàng, mẫu tin nhắn và những bài học thật từ ngày bán bánh mì năm 5 tuổi đến nay, để anh chị bán đều tay hơn mỗi tuần.
Trang Thanh Thúy giúp bạn kinh doanh – đầu tư thành công và trở nên giàu có
P.S. Nhiều anh chị nghĩ bận quá, không có thời gian ghi. Mỗi dòng chỉ mất 3 phút, ít hơn thời gian nghĩ lại câu trả lời mỗi lần khách hỏi. Bài tập hôm nay: mở sổ, kẻ 4 tiêu đề như trên. Từ giờ tới tối, ghi đủ 5 câu khách hỏi nguyên văn. Sáng mai đọc lại 5 câu đó và viết câu trả lời hay nhất cho từng câu.
