Buổi tối cuối tuần, cả nhà quây quần trong phòng khách. Ngôi nhà này là thành quả của 10 năm vợ chồng anh chị làm lụng, trả góp từng tháng, có những tháng phải nhịn ăn sáng để đủ tiền đóng ngân hàng. Giờ đây, sổ đã cầm trong tay, nợ đã trả xong. Ai hỏi, anh chị cũng có thể tự hào nói: nhà mình có tài sản rồi. Và đó là một niềm tự hào chính đáng. Nhưng có một câu hỏi Thúy muốn anh chị dành 5 phút để nghĩ: nếu ngày mai anh chị nghỉ làm, căn nhà này mang lại cho gia đình bao nhiêu tiền mỗi tháng?
Câu trả lời với hầu hết gia đình là không đồng nào. Căn nhà vẫn đứng đó, vẫn che mưa che nắng, vẫn có giá trị trên giấy, nhưng không đưa thêm đồng nào vào túi. Ngược lại, nó còn tốn tiền: thuế đất, sửa chữa, điện nước. Đây là chỗ nhiều gia đình nhầm suốt nhiều năm, và nhầm lẫn này khiến kế hoạch tài chính của cả nhà đứng yên mà không ai nhận ra.
Mong muốn thật của anh chị
Anh chị không chỉ muốn có một căn nhà. Anh chị muốn một ngày nào đó, gia đình có những khoản tiền tự chảy về mà không phụ thuộc hoàn toàn vào sức lao động của mình. Để khi về già, khi sức khỏe không còn như trước, cuộc sống vẫn đủ đầy. Căn nhà để ở là nền móng quan trọng của mong muốn ấy, nhưng chỉ là nền móng, chưa phải toàn bộ ngôi nhà.
Vì sao nhầm lẫn này kéo dài
Thứ nhất, giá trị căn nhà trên giấy tăng lên theo năm tháng, khiến anh chị cảm thấy mình đang giàu lên. Cảm giác đó có thật, nhưng giá trị ấy chỉ thành tiền khi anh chị bán nhà, mà bán nhà để ở thì cả nhà lại phải đi đâu? Thứ 2, xung quanh ai cũng nói “có nhà là có tài sản”, nên không ai đặt câu hỏi ngược lại. Thứ 3, sau khi trả xong nợ nhà, nhiều gia đình thở phào và dừng lại, quên rằng đó mới là lúc nên bắt đầu xây phần thứ 2.
Cách nhìn cho rõ: chia tài sản thành 2 cột
Cột thứ nhất: tài sản để sống
Căn nhà đang ở, chiếc xe đi làm, đồ đạc trong nhà. Những thứ này giúp gia đình sống tốt, nhưng không sinh ra tiền và thường tốn tiền để duy trì. Chúng xứng đáng được chăm chút, nhưng không nên được tính khi anh chị hỏi “nhà mình có bao nhiêu tài sản đang làm việc”.
Cột thứ 2: tài sản sinh lời
Những thứ đưa tiền về túi đều đặn mà anh chị không phải bán chúng đi: một căn nhà cho thuê, một mặt bằng kinh doanh, một khoản gửi có lãi. Đây mới là phần quyết định gia đình có tự do tài chính hay không. Hãy viết ra 2 cột này cho gia đình mình. Nhiều anh chị làm xong mới giật mình: cột thứ nhất rất đầy, cột thứ 2 gần như trống.
Từ cột thứ nhất sang cột thứ 2
Không ai bảo anh chị bán căn nhà đang ở. Điều Thúy muốn nói là, sau khi đã có chỗ ở ổn định, mỗi đồng tích lũy tiếp theo nên được hướng về cột thứ 2. Có gia đình bắt đầu bằng việc cho thuê một phần căn nhà đang ở, như tầng trệt hay một phòng trống. Có gia đình dành dụm vài năm để mua một căn nhỏ cho thuê. Có gia đình chọn một mặt bằng nhỏ ở quê. Cách nào cũng được, miễn là anh chị biết rõ mình đang xây cột nào.
Điều quan trọng là đừng để cột thứ nhất phình mãi lên mà cột thứ 2 không có gì. Một căn nhà để ở quá lớn so với nhu cầu, một chiếc xe quá đắt so với thu nhập, đều kéo tiền ra khỏi cột thứ 2. Trước mỗi khoản chi lớn, anh chị có thể tự hỏi: khoản này đi vào cột nào?
Cũng đừng vội vàng chuyển sang cột thứ 2 bằng mọi giá. Một tài sản cho thuê mua bằng khoản vay quá sức, hay mua ở nơi không có người thuê, có thể trở thành gánh nặng chứ không phải nguồn thu. Hãy bắt đầu từ những bước nhỏ anh chị hiểu rõ, với số tiền anh chị không phải lo mỗi đêm.
10 năm sau
Hãy hình dung 2 gia đình cùng trả xong nợ nhà trong cùng một năm. Gia đình thứ nhất dừng lại, thấy đủ. Gia đình thứ 2 tiếp tục dành dụm, 5 năm sau có thêm một căn nhỏ cho thuê. 10 năm sau, cả 2 vẫn có một căn nhà để ở. Nhưng khi người chồng ở gia đình thứ 2 phải nghỉ làm vì sức khỏe, mỗi tháng vẫn có một khoản tiền thuê đều đặn đến. Khác biệt không nằm ở việc ai giàu hơn ngay từ đầu, mà ở chỗ ai nhìn rõ 2 cột sớm hơn.
Bắt đầu tối nay
Lấy 1 tờ giấy, kẻ đôi, viết tài sản của gia đình vào 2 cột. Nhìn vào cột thứ 2 và tự hỏi: trong 3 năm tới, mình muốn cột này có thêm gì? Nếu anh chị muốn nghe cách những gia đình khác đã bắt đầu cột thứ 2 từ con số nhỏ, hãy vào nhóm Zalo của Thúy.
Trang Thanh Thúy – giúp bạn từng bước biến tiền tích lũy thành tài sản sinh lời
P.S. Anh chị đang trả góp căn nhà để ở và thấy chưa có gì để dành? Hãy bắt đầu bằng một khoản rất nhỏ mỗi tháng cho phần sinh lời. Điều quan trọng ở giai đoạn này là thói quen tách riêng, không phải con số.
Đọc tiếp: Tiền nhàn rỗi nên đầu tư gì? Lộ trình 5 bước cho người có 1 đến 5 tỷ