Hãy hình dung một buổi tối cuối năm. 2 người ngồi ở 2 căn bếp khác nhau, cùng mở một cuốn sổ tiết kiệm vừa đáo hạn. Con số trên 2 cuốn sổ gần như giống hệt: khoảng 2 tỷ đồng. Đó là hơn 10 năm đi làm, là những lần tự nhủ thôi để năm sau hẵng đi chơi, là những món đồ đã cầm lên rồi lại đặt xuống. 2 người giống nhau đến lạ. Cùng chăm chỉ, cùng tằn tiện, cùng thương gia đình, và cùng mong một ngày tiền của mình không chỉ nằm yên mà bắt đầu làm việc thay mình.
5 năm sau, người thứ 1 vẫn giữ cuốn sổ. Con số có dày hơn một chút, nhưng mỗi lần đi ngang mảnh đất năm xưa từng định mua, người ấy lại quay mặt đi vì giá đã khác xa. Người thứ 2 có một buổi sáng rất khác. Ly cà phê trên tay, cuốn sổ ghi chép tài sản của gia đình mở trên bàn: khoản nào đặt ở đâu, để làm gì, bao giờ cần tới, người ấy nói được rành mạch từng dòng. Điều đáng quý nhất không nằm ở con số, mà ở cảm giác mình làm chủ được con đường của mình. Khác biệt giữa 2 người không phải là may mắn. Cũng không phải ai giỏi hơn ai. Khác biệt nằm ở những gì mỗi người biết, và dám làm, trong đúng một buổi tối 5 năm trước.
Thúy viết bài này cho người đang ngồi trước cuốn sổ ấy. Có thể chính là anh chị.
Cái mệt không ai nói ra khi có tiền để dành
Người ngoài nhìn vào sẽ nghĩ có tiền để dành là sướng. Chỉ người trong cuộc mới biết, cầm một khoản tiền lớn mà chưa biết đặt vào đâu là một kiểu mệt rất riêng. Anh chị để trong ngân hàng thì yên tâm, nhưng thấy tiền lớn chậm hơn giá mọi thứ xung quanh. Anh chị muốn mua đất thì nghe mỗi người một kiểu. Người bảo chỗ này sắp lên, người bảo chỗ kia mới là vàng, người lại kể chuyện ai đó ôm đất 10 năm chưa bán được. Nghe càng nhiều càng rối, rối quá thì thôi, để đó đã, tính sau.
Và “tính sau” là câu nguy hiểm nhất. Trong lúc anh chị tính, thời gian không đứng chờ. Con cái lớn thêm 1 tuổi, cha mẹ già thêm 1 tuổi, chính mình cũng bớt đi một chút sức để làm lại từ đầu nếu lỡ sai. Anh chị không sợ mất tiền bằng sợ một quyết định sai làm tiêu tan cả 10 năm dành dụm. Nỗi sợ ấy hoàn toàn chính đáng. Nhưng nếu để nó quyết định thay mình, 5 năm nữa anh chị rất có thể vẫn ngồi đúng chỗ này, trước đúng cuốn sổ này, với cùng một câu hỏi.
4 cái bẫy người cầm tiền hay bước vào
Qua 7 năm và hơn 1.000 giao dịch ở 2 miền Nam Bắc, Thúy nhận ra phần lớn những khoản tiền mất đi không phải vì người cầm tiền thiếu thông minh. Tiền mất vì những cái bẫy rất đời, rất dễ hiểu, mà bất cứ ai đang cầm tiền cũng có thể bước vào mà không hay.
Cái bẫy thứ 1 là mua vì sợ lỡ. Một cuộc điện thoại, một câu “chỉ còn 2 lô cuối”, một tấm ảnh người ta xếp hàng đặt cọc, và anh chị xuống tiền ngay trong tuần. Cơ hội thật không biến mất sau một cuộc gọi. Thứ biến mất nhanh nhất thường chính là sự bình tĩnh của mình.
Cái bẫy thứ 2 là dồn hết vào một chỗ. Anh chị dốc cả khoản để dành vào một lô đất, không chừa tiền phòng thân, không chừa tiền cho chuyện phát sinh. Chỉ cần gia đình có việc gấp là buộc phải bán, và người mua nhìn ra ngay anh chị đang cần tiền. Không ai trả giá tốt cho người đang vội.
Cái bẫy thứ 3 là chỉ nhìn giá bán mà quên tiền về túi. Lãi vay, thuế phí sang tên, tiền sửa sang, những tháng nằm chờ không ra đồng nào. Con số lời trên giấy và số tiền thật sự về tay anh chị có khi cách nhau rất xa.
Cái bẫy thứ 4 là tin người hơn tin giấy. Người quen giới thiệu, người nói chuyện dễ nghe, và anh chị ngại hỏi kỹ vì sợ mất lòng. Giấy tờ nhà đất phải xem tận mắt, hỏi tận nơi. Tình cảm là tình cảm, còn tiền là mồ hôi nước mắt của cả nhà mình.
3 câu hỏi người đi chắc luôn trả lời trước khi xuống tiền
Quay lại buổi tối 5 năm trước. Người thứ 2 không có bí mật gì cao siêu. Người ấy chỉ làm một việc mà người kia chưa làm: ngồi xuống, trả lời thật lòng 3 câu hỏi trước khi bước tiếp.
Câu thứ 1: bao lâu nữa mình cần tới số tiền này? Câu hỏi nghe đơn giản mà rất ít ai tự hỏi. Nếu trong năm tới anh chị có thể cần tiền cho con, cho cha mẹ, cho việc làm ăn, thì đừng đem khoản đó đi mua thứ phải chờ. Nếu để yên được 3 năm, 5 năm, lúc ấy mới tính tới tài sản cần thời gian. Và luôn chừa riêng một khoản không đụng tới. Nhiều người lỗ không phải vì mua sai, mà vì phải bán đúng lúc không nên bán.
Câu thứ 2: tài sản này có tự làm ra tiền không? Có loại tài sản chỉ nằm chờ. Nó chỉ cho anh chị tiền vào ngày bán, mà bán được giá hay không thì tùy thị trường. Có loại tài sản làm ra tiền, như căn nhà cho thuê có tiền đều mỗi tháng, hay căn nhà mình sửa sang, làm mới để bán cho người mua về ở thật. Với người mới bắt đầu, Thúy luôn nói: hãy chọn thứ mình tự quyết được, đừng chọn thứ bắt mình ngồi chờ thị trường thương.
Câu thứ 3: mình hiểu khu đó tới đâu? Ai đang sống ở đó, làm nghề gì, thuê một căn ở đó bao nhiêu tiền một tháng? Nếu chưa trả lời được, anh chị đang mua bằng lời kể. Cách của Thúy rất cũ: tới tận nơi. Đứng đó một buổi sáng, quay lại một buổi tối, ngồi uống ly cà phê và hỏi chuyện cô bán nước. Hỏi giá thuê, đừng chỉ hỏi giá bán. 1 buổi đi tận nơi đáng hơn 10 cuộc điện thoại.
Khi anh chị trả lời xong 3 câu ấy
3 câu hỏi này không bắt anh chị phải mua gì ngay. Chúng làm một việc quan trọng hơn: gạt bớt tiếng ồn. Những lời mời gọi “sắp lên giá” tự nhiên nhẹ đi, vì anh chị đã biết tiền của mình cần làm gì và trong bao lâu. Những khu vực trước đây nghe tên đã thấy hấp dẫn, giờ anh chị biết phải tới tận nơi, nhìn người thật đang sống ở đó. Anh chị bắt đầu hỏi đúng câu, và người đứng trước mặt cũng nhận ra mình đang nói chuyện với một người không dễ bị dắt đi.
Thứ anh chị thật sự nhận được
Nhớ lại người thứ 2 trong căn bếp 5 năm trước. Thứ người ấy có được đầu tiên không nằm trong sổ đỏ hay sổ tiết kiệm. Nó nằm ở giấc ngủ. Người đi chắc tay ngủ ngon với quyết định của mình, vì biết mình đã hỏi đủ, đã nhìn tận mắt, đã chừa đường lui. Rồi từ một bước chắc sẽ có bước thứ 2, bước thứ 3. Khoản tiền để dành không còn là thứ nằm im khiến mình áy náy mỗi lần nghĩ tới, mà trở thành tài sản có kế hoạch, lớn dần theo đúng nhịp của gia đình mình.
Bắt đầu từ tối nay
Sau ngần ấy năm, bài học lớn nhất Thúy rút ra là thế này: người thành công với tiền để dành không phải người có nhiều tiền nhất, mà là người chịu đi từng bước chắc, và không đi một mình. Tối nay, anh chị hãy lấy một tờ giấy, viết ra số tiền mình đang có, rồi trả lời 3 câu hỏi ở trên. Chỉ 15 phút thôi. Nhưng 15 phút ấy có thể là khác biệt giữa 2 người trong câu chuyện đầu bài.
Nếu viết xong mà anh chị vẫn chưa rõ bước tiếp theo, Thúy có một nhóm Zalo nhỏ dành riêng cho những ai đang đứng đúng chỗ anh chị đang đứng. Trong nhóm, Thúy chia sẻ từng bước bằng chuyện thật, số thật, để anh chị tự tin ra quyết định của chính mình. Không ai ép anh chị mua gì. Anh chị chỉ cần mang theo mong muốn được đi chắc.
Trang Thanh Thúy – giúp bạn từng bước biến tiền tích lũy thành tài sản sinh lời
P.S. Nếu anh chị đang nghĩ “mình chưa có nhiều tiền, vào nhóm có hợp không”, thì Thúy xin nói thật: nhóm không hỏi anh chị có bao nhiêu. 5 năm nữa anh chị đứng ở đâu, phần lớn được quyết định từ những gì anh chị bắt đầu học hôm nay.
Đọc tiếp: Tiền nhàn rỗi nên đầu tư gì? Lộ trình 5 bước cho người có 1 đến 5 tỷ