2 giờ sáng, điện thoại reo. Mẹ ở quê lên cơn đau, phải chuyển lên bệnh viện tỉnh ngay trong đêm. Anh chị bật dậy, vừa mặc áo vừa nhẩm trong đầu: tiền viện phí, tiền đi lại, tiền người chăm. Rồi tim anh chị thắt lại. Tháng trước, anh chị vừa dồn gần hết khoản tích lũy vào một lô đất. Trong tài khoản chỉ còn đủ chi tiêu tháng này. Lô đất thì không thể bán trong 1 đêm, cũng không thể bán trong 1 tuần mà không bị ép giá.
Thúy kể cảnh này không phải để dọa anh chị. Thúy kể vì đã gặp nó quá nhiều lần ngoài đời. Người có tiền tích lũy từ 1 đến 5 tỷ thường rất giỏi làm ra tiền và rất muốn tiền làm việc, nên hay quên mất một điều: tài sản tốt đến đâu mà không bán kịp lúc cần thì cũng không cứu được ai trong đêm đó.
Anh chị muốn tiền sinh lời, nhưng còn muốn ngủ ngon
Ai đầu tư cũng muốn từng đồng tiền đều phải làm việc. Để tiền nằm yên ở ngân hàng nghe như một sự lãng phí. Nhưng nếu hỏi sâu hơn, điều anh chị muốn nhất không phải là tối đa từng phần trăm lợi nhuận. Anh chị muốn khi có chuyện, gia đình mình không phải chạy vạy, không phải bán vội tài sản, không phải mở lời vay ai. Khoản dự phòng chính là thứ mua cho anh chị giấc ngủ ấy.
3 lý do khiến người ta bỏ qua khoản dự phòng
Lý do thứ nhất là sự tự tin: “Nhà mình khỏe mạnh, công việc ổn định, chắc không sao.” Lý do thứ 2 là áp lực từ lời mời: lô đất đẹp đòi đủ tiền, thiếu một chút là mất, thế là phần dự phòng bị rút ra lấp vào. Lý do thứ 3 nguy hiểm nhất: anh chị tin rằng khi cần thì bán tài sản là xong. Thực tế, bán nhà đất cần thời gian. Bán nhanh trong lúc đang cần tiền gấp gần như luôn đồng nghĩa với bán rẻ, và người mua thường nhận ra ngay anh chị đang vội.
Cách tính khoản dự phòng cho gia đình mình
Bước 1: tính chi tiêu thật của cả nhà trong 1 tháng
Không phải con số ước chừng, mà là con số thật: ăn uống, điện nước, học phí, xăng xe, hiếu hỉ, tiền gửi về cho cha mẹ. Cách nhanh nhất là mở sao kê 3 tháng gần nhất, cộng lại rồi chia 3. Nhiều gia đình làm xong bước này mới biết mình tiêu nhiều hơn mình nghĩ.
Bước 2: nhân với số tháng phù hợp với hoàn cảnh
Nếu cả 2 vợ chồng đều có thu nhập ổn định, khoảng 6 tháng chi tiêu là mức nhiều người chọn. Nếu thu nhập chỉ từ 1 người, hoặc từ kinh doanh lúc lên lúc xuống, nên nghĩ tới 9 đến 12 tháng. Nếu nhà có cha mẹ lớn tuổi hay người có bệnh cần chăm lâu dài, anh chị nên cộng thêm một khoản riêng cho y tế.
Bước 3: cộng các khoản lớn đã biết trước trong 2 năm
Con vào đại học, sửa lại mái nhà, đám cưới của em. Những khoản này không phải dự phòng, nhưng cũng không được dùng để đầu tư dài hạn. Hãy tách chúng ra riêng.
Bước 4: chỉ phần còn lại mới là tiền đầu tư
Lấy tổng khoản tích lũy trừ đi khoản dự phòng và các khoản đã biết trước, con số còn lại mới là số tiền anh chị thật sự có để làm tài sản sinh lời. Nó thường nhỏ hơn con số anh chị hình dung lúc đầu. Nhưng mỗi đồng trong đó là đồng tiền anh chị có thể để yên nhiều năm mà không phải lo.
Để khoản dự phòng ở đâu
Khoản dự phòng cần 2 điều: an toàn và rút được nhanh. Gửi kỳ hạn ngắn ở ngân hàng anh chị tin tưởng, chia làm vài sổ để khi cần chỉ rút một phần, là cách nhiều gia đình đang làm. Điều quan trọng là khoản này phải tách hẳn khỏi tài khoản chi tiêu hằng ngày, để không bị tiêu dần đi mà không hay.
Những lúc được phép dùng khoản dự phòng, và cách bù lại
Khoản dự phòng chỉ có ý nghĩa nếu anh chị dám dùng nó đúng lúc và đủ kỷ luật để bù lại sau đó. Thúy hay chia những lúc được phép dùng thành 3 nhóm: sức khỏe của người trong nhà, mất hoặc giảm thu nhập đột ngột, và hư hỏng lớn của chỗ ở như dột mái, hỏng điện nước. Một chuyến du lịch, một chiếc điện thoại mới, hay một lời mời đầu tư hấp dẫn không nằm trong 3 nhóm này. Nếu muốn, anh chị có thể dành một khoản riêng cho những mong muốn đó, nhưng đừng để chúng ăn vào khoản dự phòng.
Mỗi lần đã rút, hãy đặt ngay một kế hoạch bù lại: mỗi tháng trích một phần thu nhập, ưu tiên bù trước khi nghĩ tới khoản đầu tư mới. Nhiều gia đình bỏ qua bước này, và sau 2 hoặc 3 lần có chuyện, khoản dự phòng chỉ còn trên giấy. Đến lần thứ 4, gia đình lại rơi vào đúng tình cảnh phải bán vội tài sản mà ban đầu ai cũng muốn tránh.
Quay lại đêm hôm đó
Hãy hình dung lại cuộc gọi lúc 2 giờ sáng, nhưng lần này anh chị đã có khoản dự phòng. Anh chị vẫn lo cho mẹ, vẫn vội vã lên đường. Nhưng trong đầu không còn câu hỏi “tiền đâu”. Anh chị rút một sổ, lo viện phí, ở lại chăm mẹ bao lâu cũng được. Lô đất vẫn nằm yên đó, không phải bán vội cho ai. Đó là sự khác biệt mà khoản dự phòng mang lại: nó không sinh ra nhiều tiền, nhưng nó giữ cho mọi tài sản khác của anh chị không bị bán sai thời điểm.
Việc nên làm trong tuần này
Mở sao kê 3 tháng gần nhất, tính chi tiêu thật của gia đình, rồi so với khoản tiền anh chị đang để riêng. Nếu chưa đủ, hãy bổ sung trước khi nghĩ tới bất kỳ tài sản mới nào. Nếu anh chị muốn có người cùng xem lại cách chia, hãy vào nhóm Zalo của Thúy và đặt câu hỏi, mọi người trong nhóm đều đang đi cùng con đường này.
Trang Thanh Thúy – giúp bạn từng bước biến tiền tích lũy thành tài sản sinh lời
P.S. Anh chị thấy 6 tháng chi tiêu là con số lớn và sợ tiền nằm yên? Khoản dự phòng không cần nằm trong két. Nó có thể nằm ở kỳ hạn ngắn, vẫn sinh lãi, chỉ cần rút được trong vài ngày.
Đọc tiếp: Tiền nhàn rỗi nên đầu tư gì? Lộ trình 5 bước cho người có 1 đến 5 tỷ