Anh chị đã chọn được một tài sản ưng ý. Giá hợp lý. Vị trí đẹp. Người giới thiệu là người quen lâu năm, nói chuyện rất thật lòng: “Giấy tờ đầy đủ hết anh chị ơi, em lo cho.” Anh chị tin. Vì sao lại không tin, khi người ấy đã quen biết mình cả 10 năm? Và thế là anh chị chuẩn bị đặt cọc, mà chưa một lần tận tay cầm bản gốc giấy tờ.
Thúy hiểu. Người Việt mình trọng tình. Hỏi kỹ giấy tờ người quen, ai cũng ngại, sợ bị nghĩ là không tin nhau. Nhưng Thúy cũng đã thấy những khoản tích lũy cả đời rơi vào rắc rối chỉ vì một lần ngại hỏi.
Tình cảm là tình cảm. Giấy tờ là giấy tờ. Xem kỹ giấy tờ không phải vì không tin người, mà vì tôn trọng mồ hôi của chính mình.
Điều thứ 1: người đứng tên có đúng là người bán
Tên trên giấy chứng nhận phải trùng với người ký hợp đồng bán. Nếu tài sản đứng tên 2 vợ chồng, cần cả 2 cùng ký. Nếu người bán nói “đứng tên anh tôi nhưng tôi được toàn quyền”, anh chị cần xem giấy uỷ quyền có công chứng và kiểm tra kỹ phạm vi uỷ quyền. Đây là chỗ nhiều tranh chấp bắt đầu.
Điều thứ 2: tài sản có đang thế chấp hay tranh chấp không
Một tài sản đang thế chấp ngân hàng vẫn có thể mua bán, nhưng cần làm đúng thủ tục giải chấp. Một tài sản đang có tranh chấp thì rủi ro lớn hơn rất nhiều. Anh chị có thể đề nghị kiểm tra thông tin tại cơ quan đăng ký đất đai nơi có tài sản, trước khi đặt bất kỳ khoản cọc nào.
Điều thứ 3: diện tích và ranh giới thực tế
Diện tích trên giấy và diện tích ngoài thực tế có khi không khớp. Hãy đi đo, đi xem mốc ranh, hỏi hàng xóm 2 bên xem ranh giới có ai tranh cãi không. Một bức tường xây lấn vài tấc hôm nay có thể là một vụ kiện sau này.
Điều thứ 4: mục đích sử dụng đất
Đất ở, đất nông nghiệp, đất trồng cây lâu năm, mỗi loại có quyền sử dụng khác nhau. Có những lô đất rất rẻ vì chưa được phép xây nhà. Nếu anh chị định xây để ở hoặc cho thuê, hãy chắc chắn loại đất ghi trên giấy cho phép điều đó, và hỏi thêm về quy hoạch tại địa phương.
Điều thứ 5: bản gốc, không phải bản chụp
Bản chụp gửi qua điện thoại chỉ là để xem sơ bộ. Trước khi đặt cọc, hãy yêu cầu xem bản gốc, tận tay, tận mắt. Nếu người bán ngần ngừ không cho xem bản gốc, đó là lúc anh chị cần dừng lại và hỏi vì sao.
Đặt cọc sao cho an toàn
Hợp đồng đặt cọc nên ghi rõ thông tin tài sản, số tiền, thời hạn công chứng, và điều gì xảy ra nếu một bên không thực hiện. Đặt cọc qua chuyển khoản để có dấu vết. Và nếu có thể, hãy nhờ một người hiểu pháp lý xem giúp hợp đồng trước khi ký. Chi phí nhỏ ấy có thể bảo vệ cả khoản tích lũy của anh chị.
Khi anh chị đã kiểm tra đủ 5 điều
Anh chị sẽ đặt bút ký với một sự bình an rất khác. Không còn cảm giác “chắc là ổn”. Chỉ còn sự rõ ràng: mình đã nhìn tận mắt, đã hỏi tận nơi, đã chừa đường lui. Và người quen tốt thật sự cũng sẽ hiểu và vui vẻ giúp anh chị kiểm tra, vì chính người ấy cũng muốn giao dịch được trọn vẹn.
Lần tới có ai nói “giấy tờ đầy đủ hết”, anh chị hãy mỉm cười và nhẹ nhàng hỏi: “Cho anh chị xem bản gốc nhé.” Câu đó không làm mất lòng ai, nhưng có thể giữ cho anh chị cả 10 năm dành dụm.
Nếu anh chị muốn có người cùng xem lại những bước này, Thúy có một nhóm Zalo nhỏ cho những ai đang cầm khoản tích lũy và muốn đi chắc. Trong nhóm, Thúy chia sẻ chuyện thật, số thật, không ép ai mua gì.
Trang Thanh Thúy – giúp bạn từng bước biến tiền tích lũy thành tài sản sinh lời
P.S. Trong 5 điều, điều dễ bị bỏ qua nhất là điều thứ 5. Bản chụp đẹp đến đâu cũng không thay được việc tận tay cầm bản gốc trước khi đặt cọc.