10 giờ đêm. Con đã ngủ say trong phòng bên. Anh chị đứng ở cửa nhìn vào một lúc, rồi quay ra phòng khách, nói nhỏ với nhau: “Hay mình mua sẵn cho con một căn nhà. Sau này con lớn, ít ra cũng có chỗ đứng.”
Một người gật đầu ngay. Một người ngập ngừng: “Nhưng con mới học lớp 6. 15 năm nữa con ở đâu, làm gì, mình đâu biết. Mua bây giờ có sớm quá không?”
Câu hỏi ấy nghe đơn giản. Nhưng câu trả lời có thể ảnh hưởng tới khoản tích lũy của cả gia đình trong 15 năm tới.
Tình thương của cha mẹ và một cái bẫy rất dễ thương
Không có gì đẹp hơn mong muốn để lại cho con một chỗ đứng vững vàng. Thúy hiểu cảm giác đó. Nhưng chính vì thương con quá, nhiều cha mẹ ra quyết định bằng trái tim, và quên hỏi những câu mà cái đầu tỉnh táo sẽ hỏi.
Cái bẫy nằm ở đây: anh chị đang mua một căn nhà cho một người mà 15 năm nữa anh chị chưa biết sẽ sống ở đâu, cần gì, muốn gì. Con có thể học ở thành phố khác, làm việc ở nước ngoài, lập gia đình ở quê bên kia. Căn nhà anh chị chọn hôm nay theo sở thích của anh chị hôm nay, có thể không phải căn nhà con cần vào ngày đó.
2 cách thương con bằng khoản tích lũy
Hãy hình dung 2 gia đình cùng có một khoản tiền muốn để dành cho con.
Gia đình thứ nhất mua ngay một căn hộ nhỏ gần nhà, đứng tên con, định để đó chờ con lớn. Căn hộ cho thuê được một ít, nhưng cũng phải sửa sang, đóng phí. 15 năm sau, con lập nghiệp ở một thành phố khác. Căn hộ đã cũ, cha mẹ phải lo bán, thủ tục lại phức tạp hơn vì tài sản đứng tên con.
Gia đình thứ 2 không mua nhà cho con. 2 vợ chồng chọn đặt khoản tiền ấy vào một tài sản mà chính 2 vợ chồng hiểu rõ, đứng tên mình, quản lý được, và ghi rõ trong lòng rằng đây là phần của con. 15 năm sau, khi con biết mình muốn sống ở đâu, 2 vợ chồng bán tài sản ấy hoặc dùng nó làm nền, cùng con chọn căn nhà con thật sự cần.
Cả 2 gia đình đều thương con như nhau. Khác nhau ở chỗ gia đình thứ 2 giữ cho mình quyền linh hoạt, và để con được chọn.
Khi nào mua nhà cho con sớm là hợp lý
Thúy không nói mua nhà cho con sớm là sai. Có những trường hợp nó rất hợp lý. Ví dụ: căn nhà ấy vừa là tài sản tốt để giữ giá trị lâu dài, vừa cho thuê ra được tiền đều, và cha mẹ sống đủ gần để trông nom. Hoặc con đã đủ lớn, đã rõ con sẽ học và làm ở đâu trong nhiều năm tới. Trong những trường hợp đó, mua sớm là chọn đúng tài sản, chứ không chỉ là thương con.
Nhưng nếu lý do duy nhất là “để sau này con có chỗ ở”, anh chị nên dừng lại hỏi thêm vài câu.
4 câu hỏi trước khi mua nhà cho con
Câu thứ 1: nếu không phải cho con, mình có mua tài sản này không?
Nếu câu trả lời là có, vì đây là tài sản tốt, anh chị đang ra một quyết định đầu tư hợp lý và tình cờ nó cũng dành cho con. Nếu câu trả lời là không, anh chị đang để tình thương chọn tài sản thay cho cái đầu.
Câu thứ 2: đứng tên ai, và vì sao?
Đứng tên con khi con còn nhỏ có thể làm việc mua bán, thế chấp sau này phức tạp hơn. Anh chị nên hỏi người hiểu pháp lý trước khi quyết định đứng tên, để biết rõ thuận lợi và khó khăn của từng cách.
Câu thứ 3: khoản tiền này có làm yếu phần phòng thân của gia đình không?
Món quà lớn nhất cha mẹ cho con không phải căn nhà, mà là việc cha mẹ không bao giờ trở thành gánh nặng tài chính của con. Nếu mua nhà cho con mà làm mỏng tiền phòng thân, tiền tuổi già của chính mình, anh chị đang đổi một món quà lấy một rủi ro lớn hơn cho con sau này.
Câu thứ 4: 15 năm nữa, ai trông nom căn nhà này?
Nhà cần sửa, cần người thuê, cần đóng thuế. Ai làm những việc đó trong suốt 15 năm? Nếu câu trả lời là chính anh chị, hãy chắc rằng mình muốn làm việc đó lâu đến vậy.
Điều Thúy thấy sau hơn 1.000 giao dịch
Qua 7 năm làm nghề ở 2 miền Nam Bắc, Thúy gặp nhiều cha mẹ mua nhà cho con. Những người hài lòng nhất không phải người mua sớm nhất, mà là người đã giữ được 2 điều cùng lúc: tài sản tốt cho gia đình, và quyền để con được chọn cuộc sống của con.
Buổi tối 15 năm sau
Hãy hình dung 15 năm sau. Con ngồi cùng anh chị ở phòng khách, kể về thành phố con muốn sống, công việc con đã chọn. Anh chị mỉm cười, lấy ra cuốn sổ ghi khoản tài sản đã giữ cho con suốt bao năm. “Giờ con chọn đi, ba mẹ đi cùng con.” Đó có thể là món quà đẹp hơn cả một căn nhà mua sẵn: một khoản tài sản đã lớn lên, và quyền được tự chọn.
Nếu anh chị đang tính chuyện để dành cho con và muốn có người cùng suy nghĩ, Thúy có một nhóm Zalo nhỏ cho những ai đang cầm khoản tích lũy và muốn đi chắc. Trong nhóm, Thúy chia sẻ chuyện thật, số thật, không ép ai mua gì.
Trang Thanh Thúy – giúp bạn từng bước biến tiền tích lũy thành tài sản sinh lời
P.S. Câu hỏi quan trọng nhất trong 4 câu là câu thứ 3. Anh chị nhớ giữ cho món quà dành cho con không làm mỏng phần phòng thân và tuổi già của chính anh chị.