Anh chị có nhớ cái đêm mình ký giấy không? Đèn văn phòng công chứng vàng vọt. Chữ ký cuối cùng. Toàn bộ khoản tích lũy của 12 năm đi làm, cộng thêm phần vay, giờ nằm trong một mảnh đất duy nhất. Lúc đó anh chị thấy nhẹ nhõm. Cuối cùng cũng xong. Cuối cùng tiền cũng “nằm vào chỗ chắc chắn”.
Rồi 6 tháng sau, công ty cắt giảm. Hay con ốm phải nằm viện. Hay đơn hàng của cửa tiệm chậm hẳn. Anh chị mở tài khoản ra: gần như không còn gì. Thứ duy nhất anh chị có là mảnh đất, và mảnh đất thì không thể cắt ra bán 1 mét vuông để trả viện phí.
Thúy viết bài này cho những ai sắp ký. Và cho cả những ai đã ký rồi.
Anh chị muốn tiền mình “nằm yên một chỗ”. Thúy hiểu.
Sau nhiều năm gom góp từng đồng, ai cũng muốn đặt tiền vào một chỗ thật chắc rồi không phải nghĩ nữa. Mua một mảnh đất to, một căn nhà đẹp, gom hết vào cho gọn. Mong muốn ấy hoàn toàn chính đáng. Vấn đề không phải ở chỗ anh chị muốn yên tâm. Vấn đề là “dồn hết vào một chỗ” không mang lại sự yên tâm như anh chị nghĩ.
Điều ít ai nói: tài sản tốt vẫn có thể làm anh chị kẹt
Đây là điều Thúy thấy đi thấy lại trong hơn 1.000 giao dịch ở 2 miền Nam Bắc. Người kẹt tiền không phải lúc nào cũng mua tài sản xấu. Nhiều người mua tài sản rất tốt, đúng chỗ, đúng giá. Nhưng tiền của cả nhà dồn hết vào đó. Và khi cần tiền gấp, chủ nhà phải bán đúng tài sản tốt đó, bán nhanh, bán rẻ, bán cho người biết mình đang cần tiền. Người mua ép giá không phải vì tài sản kém. Người mua ép giá vì thấy người bán đang hết đường lùi.
Anh chị nghe kỹ câu này: tài sản không làm anh chị mất tiền. Bán vội mới làm anh chị mất tiền. Và người dồn hết vào một chỗ là người dễ phải bán vội nhất.
Kẻ phản diện ngồi ngay trong đầu anh chị
Nó nói: “Để tiền lẻ tẻ mấy chỗ thì phí. Gom lại mua cái lớn mới đáng.” Nó nói: “Lô này đẹp quá, vay thêm chút cho đủ.” Nó nói: “Còn trẻ, còn khoẻ, lo gì.” Giọng nói đó không xấu. Nó là giọng của tham vọng, của mong muốn làm được việc lớn. Nhưng nó quên mất một điều: cuộc sống không hỏi ý kiến anh chị trước khi gửi đến một biến cố.
3 dấu hiệu anh chị đang dồn quá tay
Dấu hiệu 1: Không còn đủ 6 tháng chi tiêu ở dạng tiền rút được ngay
Nếu ngày mai mất thu nhập, gia đình anh chị sống được bao lâu mà không phải bán gì? Dưới 6 tháng là đang mỏng. Dưới 3 tháng là đang nguy hiểm.
Dấu hiệu 2: Một tài sản chiếm gần hết tổng tài sản
Cộng mọi thứ anh chị có: tiền gửi, vàng, nhà đất, phần góp vốn. Nếu một tài sản duy nhất chiếm gần hết, mọi biến động của tài sản đó là biến động của cả gia đình.
Dấu hiệu 3: Khoản góp hằng tháng chỉ trả được khi mọi thứ suôn sẻ
Nếu khoản trả nợ chỉ ổn khi cả 2 vợ chồng đều có việc, đều được thưởng, không ai ốm, thì kế hoạch đó không có chỗ cho sai sót. Mà đời thì luôn có sai sót.
Kế hoạch: đừng bỏ trứng vào một giỏ, nhưng cũng đừng rải trứng khắp nơi
Lời giải không phải là chia tiền ra 10 chỗ. Chia quá vụn cũng là một kiểu rủi ro, vì anh chị không theo dõi nổi. Lời giải là 3 lớp rõ ràng.
Lớp 1 là tiền an toàn, đủ 6 đến 12 tháng chi tiêu, để ở nơi rút ra được trong 1 ngày. Lớp này không phải để sinh lời. Lớp này để anh chị không bao giờ phải bán vội.
Lớp 2 là tài sản dễ chuyển thành tiền trong vài tuần, để đón những việc lớn nhưng không gấp.
Lớp 3 mới là nhà đất, tài sản dài hạn. Và trong lớp này, nếu khoản tiền đủ lớn, cân nhắc 2 tài sản vừa phải thay vì 1 tài sản quá lớn. 2 căn nhỏ cho anh chị quyền chọn: cần tiền thì bán 1 căn, căn kia vẫn giữ.
Hãy hình dung 2 người cùng có 3 tỷ
Người thứ nhất dồn cả 3 tỷ, vay thêm, mua một căn nhà lớn. Người thứ 2 giữ lại tiền an toàn đủ 1 năm chi tiêu, mua một căn nhỏ hơn, còn lại giữ ở dạng dễ rút. 2 năm sau, cả 2 cùng gặp một năm làm ăn khó. Người thứ nhất phải rao bán căn nhà lớn, người mua biết chủ nhà đang cần tiền nên trả giá thấp. Người thứ 2 rút tiền an toàn ra chi tiêu, căn nhà vẫn cho thuê đều, không phải bán gì. Năm khó qua đi, người thứ 2 vẫn còn nguyên tài sản. Người thứ nhất phải bắt đầu lại.
Câu chuyện này không có thật ở một nhà cụ thể nào, nhưng Thúy đã thấy từng mảnh của nó ở rất nhiều gia đình. Khác biệt giữa 2 người không nằm ở tài sản tốt hay xấu. Nó nằm ở chỗ ai còn đường lùi.
Nếu anh chị đã dồn hết rồi thì sao?
Không sao. Đừng hoảng mà bán ngay. Bắt đầu từ việc dựng lại lớp 1: mỗi tháng để riêng một khoản cố định vào tiền an toàn, trước khi chi tiêu bất cứ thứ gì. Nếu tài sản đang giữ có thể cho thuê, cho thuê để có thêm dòng tiền đều. Và ghi sẵn ra giấy: nếu có biến cố, mình sẽ làm gì trước, bán gì trước, hỏi ai. Có kế hoạch sẵn, anh chị sẽ không phải quyết định trong lúc hoảng.
Kết quả: ngủ ngon với tài sản của mình
Người chia đúng 3 lớp không giàu nhanh hơn người dồn hết. Nhưng người chia đúng hiếm khi phải bán tài sản tốt với giá xấu. Qua 5 năm, 10 năm, chính điều đó tạo ra khoảng cách. Một bên giữ được tài sản qua những lúc khó. Một bên phải bán đúng lúc thị trường đang ép giá. Anh chị muốn đứng ở bên nào?
Trong nhóm Zalo “Lộ trình”, Thúy chia sẻ cách chia 3 lớp cho từng mức tích lũy và cách dựng lại tiền an toàn cho người đã lỡ dồn hết. Vào nhóm và đặt câu hỏi cho đúng hoàn cảnh nhà anh chị: đang có bao nhiêu ở mỗi lớp, lớp nào đang mỏng nhất.
Trang Thanh Thúy – giúp bạn từng bước biến tiền tích lũy thành tài sản sinh lời
P.S. Đang nhìn một tài sản đẹp mà phải dồn hết mới mua được? Hãy hỏi mình 1 câu: “Nếu 6 tháng sau nhà mình mất một nguồn thu nhập, mình có phải bán căn này không?” Nếu câu trả lời là có, tài sản đó chưa dành cho anh chị lúc này, dù nó đẹp đến đâu.
Đọc tiếp: Tiền nhàn rỗi nên đầu tư gì? Lộ trình 5 bước cho người có 1 đến 5 tỷ