Tối nào cũng vậy, cả nhà ngồi ăn cơm trong căn phòng khách đã chật. Con lớn cần phòng riêng để học, cha mẹ già muốn về ở cùng, mà căn nhà này đã gắn với gia đình anh chị hơn 10 năm. Anh chị đã đi xem một căn rộng hơn, ưng ý, nằm gần trường của con. Chỉ có một vấn đề: phần lớn tiền của gia đình đang nằm trong chính căn nhà mình đang ở. Và câu hỏi cứ quay vòng mỗi tối: bán trước rồi mới mua, hay mua trước rồi mới bán?
Câu hỏi này nghe đơn giản, nhưng Thúy đã thấy nhiều gia đình trả giá đắt vì chọn sai thứ tự. Có nhà bán xong mới phát hiện không mua được căn ưng ý, phải đi thuê suốt 1 năm. Có nhà đặt cọc căn mới trước, rồi căn cũ mãi không bán được, đến hạn thanh toán phải đi vay nóng. Không có thứ tự nào đúng cho tất cả. Chỉ có thứ tự đúng cho hoàn cảnh của anh chị.
Thứ anh chị thực sự cần trong cuộc đổi nhà này
Đổi nhà không chỉ là một giao dịch. Đó là một cuộc chuyển nhà của cả gia đình, kèm theo việc học của con, việc đi làm của vợ chồng, sức khỏe của cha mẹ. Anh chị cần 2 thứ cùng lúc: một chỗ ở liền mạch cho cả nhà, và một dòng tiền không bị đứt giữa chừng. Mọi quyết định về thứ tự đều phải bảo vệ được 2 thứ đó.
2 cái bẫy nằm ở 2 đầu
Cái bẫy của việc mua trước là thời hạn. Khi đã đặt cọc nhà mới, anh chị có một mốc thanh toán phải đáp ứng. Căn nhà cũ lúc ấy bỗng trở thành thứ phải bán bằng mọi giá trước hạn. Người mua cảm nhận được sự vội vàng đó và trả giá thấp. Cái bẫy của việc bán trước là chỗ ở. Tiền đã về tay, nhưng nếu chưa tìm được căn ưng ý, cả nhà phải đi thuê, chuyển đồ 2 lần, con đổi chỗ học, và mỗi tháng trôi qua là một khoản tiền thuê mất đi.
Chọn thứ tự theo 3 câu hỏi
Câu hỏi 1: không cần bán căn cũ, anh chị có đủ tiền mua căn mới không?
Nếu có, hoặc có thể vay một phần mà vẫn trả nổi cả 2 khoản trong 6 đến 12 tháng, thì mua trước là lựa chọn thoải mái. Anh chị chuyển sang nhà mới trước, sửa sang nhà cũ cho đẹp, rồi bán không vội. Nếu không đủ, việc mua trước sẽ đặt cả gia đình dưới sức ép thời hạn, và anh chị nên nghiêng về bán trước.
Câu hỏi 2: căn nhà cũ của anh chị dễ bán đến đâu?
Hãy hỏi thật lòng những người trong khu: nhà tương tự gần đây bán mất bao lâu? Nếu khu của anh chị có nhiều người tìm mua và giao dịch nhanh, rủi ro của việc mua trước giảm đi. Nếu khu đó vắng người mua, giao dịch kéo dài nhiều tháng, đừng đặt cược vào việc bán nhanh.
Câu hỏi 3: căn nhà mới có dễ tìm lại không?
Nếu căn anh chị ưng là loại nhà phổ biến, khu đó còn nhiều lựa chọn tương tự, thì bán trước rồi tìm sau vẫn an toàn. Nếu đó là một căn hiếm, vị trí khó tìm lại, anh chị có thể cân nhắc giữ nó bằng một khoản cọc, nhưng với điều kiện thời hạn thanh toán đủ dài để bán nhà cũ không vội.
Cách đi giữa 2 đầu
Nhiều gia đình chọn con đường ở giữa. Khi bán nhà cũ, anh chị thương lượng với người mua cho mình ở lại thêm 2 đến 3 tháng sau khi nhận tiền. Khi đặt cọc nhà mới, anh chị đề nghị thời hạn thanh toán dài hơn, hoặc ghi rõ điều khoản phụ thuộc vào việc bán được nhà cũ. Không phải người bán nào cũng đồng ý, nhưng hỏi thì không mất gì, và mỗi điều khoản như vậy đều giảm bớt sức ép cho gia đình anh chị. Mọi thỏa thuận phải viết vào hợp đồng, tiền thanh toán nhớ chuyển khoản.
Đừng quên những khoản tiền nằm giữa 2 căn nhà
Nhiều gia đình tính rất kỹ giá bán nhà cũ và giá mua nhà mới, nhưng quên mất những khoản nằm ở giữa. Thuế phí khi sang tên, tiền sửa sang nhà cũ cho dễ bán, tiền sửa nhà mới trước khi vào ở, tiền chuyển nhà, tiền đồ đạc mới vì căn rộng hơn, và nếu phải ở thuê tạm thì có thêm tiền thuê từng tháng. Cộng lại, những khoản này có thể lên tới vài trăm triệu, đủ để biến một kế hoạch tưởng vừa vặn thành một kế hoạch thiếu hụt.
Trước khi chọn thứ tự, anh chị hãy liệt kê đủ các khoản này ra giấy và cộng thêm một phần dư phòng cho những thứ phát sinh. Nếu sau khi cộng, con số vẫn nằm trong khả năng, anh chị có thể bước tiếp với tâm thế vững vàng. Nếu con số vượt quá, đó là tín hiệu nên chọn căn nhà mới vừa sức hơn, hoặc chờ thêm một thời gian để tích lũy, thay vì ép gia đình vào một khoản vay nặng.
Khi đã chọn đúng thứ tự
Hãy hình dung gia đình anh chị 6 tháng sau. Con có phòng riêng, cha mẹ có góc nghỉ yên tĩnh. Căn nhà cũ được bán đúng giá vì anh chị không phải vội. Không ai trong nhà phải nhớ lại quãng thời gian đổi nhà như một cơn ác mộng. Điều làm nên khác biệt không phải là may mắn, mà là 3 câu hỏi anh chị đã trả lời trước khi đặt bút ký.
Bước tiếp theo
Tối nay, anh chị cùng người bạn đời trả lời 3 câu hỏi trên ra giấy. Nếu sau khi trả lời, anh chị vẫn chưa chắc nên đi thứ tự nào, hãy vào nhóm Zalo của Thúy, kể ngắn gọn hoàn cảnh. Thúy và mọi người trong nhóm sẽ cùng anh chị nhìn lại trước khi anh chị ký bất cứ giấy tờ nào.
Trang Thanh Thúy – giúp bạn từng bước biến tiền tích lũy thành tài sản sinh lời
P.S. Nếu anh chị đã lỡ đặt cọc nhà mới trước khi bán nhà cũ, việc gấp nhất là xem lại hạn thanh toán trong hợp đồng cọc và tính ngay phương án dự phòng, trước khi hạn đó tới gần.