3 giờ sáng. Anh chị vẫn chưa ngủ được. Chiều qua anh chị vừa đặt cọc 200 triệu cho căn nhà 2 tỷ, vui đến mức gọi điện báo cả nhà. Tối về ngồi tính lại mới thấy khoản vay thêm nặng hơn mình nghĩ. Rồi một người quen nói con hẻm đó mùa mưa hay ngập. Nằm trong bóng tối, anh chị chỉ nghĩ một câu: giờ muốn hủy thì 200 triệu có mất trắng không?
Đặt cọc mua nhà rồi muốn hủy là chuyện xảy ra nhiều hơn anh chị nghĩ, nhất là với người dồn gần hết 2 tỷ tích lũy vào một căn. Câu trả lời không phải lúc nào cũng là mất trắng. Có những đường lùi hợp pháp, nhưng mỗi đường có điều kiện riêng. Bài này đi qua từng đường, theo đúng thứ tự anh chị nên làm, trước khi quá hạn ký hợp đồng.

Đặt cọc mua nhà rồi muốn hủy thì luật nói gì?
Theo Điều 328 Bộ luật Dân sự 2015, nếu bên đặt cọc từ chối ký hoặc thực hiện hợp đồng thì tiền cọc thuộc về bên nhận cọc. Nếu bên nhận cọc từ chối thì phải trả lại tiền cọc và thêm một khoản bằng tiền cọc. Hai bên có thỏa thuận khác thì làm theo thỏa thuận.
Câu cuối mới là chỗ quan trọng: “trừ trường hợp có thỏa thuận khác”. Tờ giấy cọc anh chị đã ký có thể đang chứa đường lùi mà anh chị chưa đọc kỹ. Anh chị đọc nguyên văn điều luật trên Thư viện Pháp luật.
Trước khi hủy, hỏi mình 1 câu
Anh chị muốn hủy vì có lý do thật, hay vì đang sợ? Nỗi sợ sau khi xuống tiền rất thường gặp, nhất là với khoản tiền lớn nhất đời. Ngồi xuống viết ra giấy lý do muốn hủy. Lý do thật thường cụ thể: vay không được, giấy tờ có vấn đề, nhà ngập thật. Nỗi sợ thường mơ hồ: “nghe nói”, “hình như”, “lỡ đâu”.
Nếu lý do là “nghe nói hẻm ngập”, hãy đi kiểm tra trước. Hỏi hàng xóm, quay lại xem sau một trận mưa. Mất 200 triệu vì một lời đồn chưa kiểm tra là cái giá quá đắt.
4 đường lùi khi muốn hủy cọc mua nhà
Có 4 đường lùi, xếp theo thứ tự nên thử: đọc lại giấy cọc, kiểm tra bên bán có sai trước không, thương lượng với bên bán, và tìm người mua thay. Đường nào cũng nên làm bằng giấy tờ, có chữ ký 2 bên.
Đường 1: Đọc lại giấy cọc từng chữ
Tìm các điều khoản về trường hợp được trả lại cọc. Nhiều giấy cọc có ghi: nếu ngân hàng không duyệt khoản vay thì bên bán trả lại cọc. Có giấy ghi rõ hạn công chứng, ai chịu thuế phí, giấy tờ nhà phải đúng như thế nào. Một tờ giấy cọc đủ ý thường có 6 đến 7 điều như trong bài hợp đồng đặt cọc mua nhà đất 7 điều phải có.
Đường 2: Kiểm tra bên bán có sai trước không
Nếu nhà đang thế chấp mà bên bán không nói, diện tích trên sổ không khớp với nhà thật, hoặc nhà đang có tranh chấp, thì việc không ký có thể không phải lỗi của anh chị. Mang giấy cọc và bản sao sổ đến hỏi một công chứng viên hoặc luật sư. Cách tự đọc sổ trước khi nói chuyện có trong bài cách đọc sổ hồng, sổ đỏ. Nếu nhà đang thế chấp, xem thêm bài mua nhà đang thế chấp ngân hàng.
Đường 3: Thương lượng với bên bán
Nhiều người bán không muốn mất thời gian vì một vụ kiện. Anh chị có thể đề nghị: xin lùi hạn công chứng thêm 30 ngày để lo khoản vay, hoặc chịu mất một phần cọc thay vì toàn bộ. Nói thẳng, nói thật, đừng bịa lý do. Thỏa thuận xong thì lập biên bản hủy cọc, ghi rõ số tiền trả lại, ngày trả, 2 bên ký.
Câu nói mẫu: “Anh chị ơi, em nói thật là em tính lại thì khoản vay vượt sức nhà em. Em không muốn kéo dài làm phiền anh chị. Mình bàn cách nào để 2 bên cùng đỡ thiệt được không ạ”.
Đường 4: Tìm người mua thay
Nếu căn nhà đúng giá, anh chị có thể giới thiệu một người khác mua thay mình. Bên bán vẫn bán được nhà, anh chị có cơ hội lấy lại cọc. Việc này phải được bên bán đồng ý, và 3 bên nên ký giấy rõ ràng. Không tự ý “bán lại suất cọc” khi bên bán chưa đồng ý.
3 sai lầm làm anh chị mất cọc oan
Sai lầm 1: Im lặng cho qua hạn. Sợ quá không dám gọi, để qua ngày hẹn công chứng. Lúc đó anh chị gần như mất hết quyền thương lượng. Muốn hủy thì nói sớm, càng sớm càng có nhiều đường.
Sai lầm 2: Thỏa thuận miệng. Bên bán hứa miệng sẽ trả lại một nửa, rồi đổi ý. Mọi thỏa thuận hủy cọc phải có giấy, có chữ ký. Tiền trả lại nhớ chuyển khoản. Nếu nhận tiền mặt thì phải có giấy ký nhận rõ ràng.
Sai lầm 3: Đặt cọc khi chưa tính xong. Gốc rễ của phần lớn các vụ muốn hủy là cọc trước, tính sau. Lần sau, đọc bài nghe chỉ còn 2 lô cuối trước khi chuyển khoản.
Phòng trước cho lần đặt cọc sau
Thêm 1 dòng vào giấy cọc có thể cứu anh chị 200 triệu: “Nếu ngân hàng không duyệt khoản vay trong 30 ngày, bên bán trả lại toàn bộ tiền cọc”. Người bán có thể không đồng ý ngay, nhưng hỏi thì không mất gì. Cọc ít thôi, đủ để giữ chỗ, không cần cọc lớn để tỏ thành ý. Và chỉ cọc khi đã đọc sổ, đã biết mình vay được bao nhiêu.
Thúy thấy gì sau hơn 1.000 giao dịch
Thúy học Đại học Luật và đã đi qua hơn 1.000 giao dịch ở 2 miền Nam Bắc. Những vụ hủy cọc êm nhất mà Thúy thấy đều có 2 điểm chung: người muốn hủy nói thật và nói sớm, và mọi thỏa thuận đều thành giấy. Những vụ mất trắng thường bắt đầu bằng sự im lặng.
Câu hỏi thường gặp
Đặt cọc mua nhà rồi muốn hủy có lấy lại được tiền không?
Theo Bộ luật Dân sự, bên đặt cọc từ chối thì mất cọc, trừ khi có thỏa thuận khác. Anh chị vẫn có thể lấy lại một phần hoặc toàn bộ nếu giấy cọc có điều khoản trả lại, bên bán vi phạm trước, hoặc 2 bên thương lượng được và lập biên bản hủy cọc.
Bên bán đòi hủy cọc thì phải trả bao nhiêu?
Nếu bên nhận cọc từ chối ký hợp đồng mà không có thỏa thuận khác, họ phải trả lại tiền cọc và thêm một khoản bằng tiền cọc. Ví dụ cọc 200 triệu thì nhận lại 400 triệu. Nếu giấy cọc ghi mức phạt khác thì làm theo giấy cọc.
Vay ngân hàng không được có phải trả lại tiền cọc không?
Chỉ được trả lại nếu giấy cọc có ghi điều kiện này, hoặc bên bán đồng ý. Vì vậy trước khi cọc, nên hỏi ngân hàng trước mức vay của mình và thêm vào giấy cọc dòng: ngân hàng không duyệt thì bên bán trả lại cọc.
Nên đặt cọc bao nhiêu phần trăm khi mua nhà?
Không có mức bắt buộc cho nhà riêng giữa 2 cá nhân. Nhiều người cọc khoảng 5% đến 10% giá nhà. Cọc càng lớn thì mất càng nhiều khi có chuyện, nên chỉ cọc vừa đủ để giữ chỗ và kèm hạn công chứng rõ ràng.
Trong nhóm Zalo “Lộ trình”, Thúy chia sẻ cách tự tính, bộ câu hỏi và những điều Thúy thấy khi đi thực địa, để anh chị từng bước biến khoản tích lũy thành tài sản sinh lời mà vẫn ngủ ngon.
Trang Thanh Thúy – giúp bạn kinh doanh – đầu tư thành công và trở nên giàu có
P.S. Nếu anh chị đang cầm một tờ giấy cọc và đang lo, việc đầu tiên tối nay là dùng bút dạ quang tô mọi câu có chữ “trả lại”, “hoàn”, “phạt” và “thời hạn”. Sáng mai mang tờ giấy đó đến hỏi một công chứng viên. Nếu anh chị ngại hỏi vì sợ người ta nghĩ mình thiếu hiểu biết, hãy nhớ: 30 phút hỏi có thể giữ lại 200 triệu.
