Ngày mùng 5 hằng tháng, điện thoại báo tin nhắn chuyển khoản tiền nhà. 7 triệu, có khi 9 triệu, tuỳ thành phố. Anh chị bấm gửi xong thì nhìn quanh căn phòng thuê: bức tường không được đóng đinh, cái bếp chủ nhà dặn đừng thay, đứa con nhỏ đang vẽ lên tờ giấy vì không được vẽ lên tường. Rồi một câu hỏi quen thuộc lại quay về: “Mình đã trả tiền thuê được bao nhiêu năm rồi? Số tiền đó, nếu gom lại, có đủ làm gì không?”
Câu hỏi ấy không có gì sai. Nó đến từ một mong muốn rất thật: có một chỗ của riêng mình, nơi con lớn lên mà không phải dọn đi giữa năm học. Nhưng câu hỏi ấy cũng là chỗ nhiều cặp vợ chồng trẻ ra quyết định vội nhất trong đời.
Mong muốn thật: không phải căn nhà, mà là sự yên ổn
Khi các cặp vợ chồng trẻ hỏi Thúy “khi nào nên mua nhà đầu tiên”, Thúy thường hỏi lại: “Anh chị muốn căn nhà đó mang lại điều gì?” Câu trả lời hầu như luôn giống nhau. Không phải mét vuông. Không phải sổ hồng. Mà là cảm giác yên ổn: không bị đòi nhà, không phải xin phép ai, có chỗ để cắm rễ. Giữ được điều đó trong đầu, anh chị sẽ thấy câu hỏi “khi nào mua” không chỉ là chuyện tiền. Nó là chuyện căn nhà có làm gia đình yên ổn hơn hay lại thành gánh nặng mới.
Những rào cản không ai nói khi anh chị đi xem nhà
Người bán sẽ nói về giá, về tiện ích, về chuyện khu này sắp có trường, có chợ. Ít ai nói với anh chị về những thứ sau khi ký. Tiền trả góp mỗi tháng có thể cao hơn tiền thuê nhà hiện tại. Tiền sửa sang, nội thất, phí sang tên cộng lại có khi bằng vài tháng thu nhập. Và quan trọng nhất: khi đã mua, anh chị không thể dọn đi dễ dàng như lúc thuê nếu công việc thay đổi, nếu con cần học trường khác, nếu một trong 2 người phải đổi chỗ làm.
Thuê nhà cho anh chị sự linh hoạt. Mua nhà cho anh chị sự ổn định. Cả 2 đều có giá. Câu hỏi là gia đình anh chị lúc này cần thứ nào hơn.
Nhân vật phản diện: áp lực “người ta mua hết rồi”
Bạn học cũ vừa đăng ảnh nhận nhà. Đồng nghiệp kể đã vay được ngân hàng. Mẹ ở quê hỏi khi nào có nhà riêng. Áp lực ấy không ồn ào, nhưng nó đều đặn. Và nó khiến nhiều cặp vợ chồng ký vào một khoản vay chưa tính kỹ chỉ để “không thua ai”. Trong hơn 1.000 giao dịch ở 2 miền Nam Bắc, Thúy đã gặp không ít gia đình mua căn đầu tiên vì áp lực, rồi 2 năm sau phải bán lại trong lúc gấp, chịu lỗ phí và mất luôn khoản tiền dành dụm. Căn nhà không có lỗi. Thời điểm mua mới là lỗi.
4 tín hiệu cho biết anh chị đã sẵn sàng
Tín hiệu 1: Thu nhập ổn định ít nhất 2 năm
Không cần cao, nhưng cần đều. Nếu một trong 2 người đang thử việc, đang tính nghỉ để kinh doanh riêng, hay đang chờ chuyển công tác, hãy đợi mọi thứ ổn định trước. Khoản trả góp không quan tâm anh chị đang ở giai đoạn chuyển tiếp nào.
Tín hiệu 2: Trả góp không vượt quá một phần ba thu nhập
Đây là con số nhiều người làm tài chính gia đình dùng để giữ an toàn. Cộng thu nhập thực nhận của cả 2 vợ chồng, chia 3. Khoản trả góp hằng tháng nên nằm dưới con số đó. Vượt quá, gia đình sẽ sống căng mỗi tháng, chỉ cần một biến cố nhỏ là chao đảo.
Tín hiệu 3: Còn tiền dự phòng sau khi trả trước
Rất nhiều cặp vợ chồng dồn toàn bộ tiền tiết kiệm vào phần trả trước, không chừa lại đồng nào. Hãy giữ lại ít nhất 6 tháng chi tiêu trong nhà sau khi đã trả trước, sửa sang và đóng thuế phí. Đây là tấm đệm giúp anh chị không phải bán nhà khi có chuyện bất ngờ.
Tín hiệu 4: Gia đình định ở khu đó ít nhất 5 năm
Mua rồi bán trong 1 đến 2 năm thường lỗ vì phí giao dịch 2 chiều. Nếu anh chị chưa chắc sẽ ở thành phố này, khu này trong 5 năm tới, thuê thêm một thời gian là quyết định khôn ngoan, không phải hèn nhát.
Một buổi tối, 2 vợ chồng, 1 bảng tính
Hãy hình dung tối nay, khi con đã ngủ, 2 vợ chồng ngồi lại với một tờ giấy. Bên trái ghi tổng chi phí thuê nhà trong 5 năm tới, cộng cả tiền chuyển nhà nếu có. Bên phải ghi tổng chi phí nếu mua: tiền trả trước, tiền lãi vay 5 năm, phí sang tên, tiền sửa chữa, nội thất. Rồi ghi thêm một dòng: nếu sau 5 năm bán lại, cần bán giá bao nhiêu để không lỗ. Nhìn 2 cột đó cạnh nhau, cả 2 sẽ thấy câu trả lời rõ hơn bất kỳ lời khuyên nào.
Có nhà làm bảng xong thì thấy nên mua ngay, vì tiền thuê đã gần bằng tiền góp. Có nhà thấy nên chờ thêm 1 đến 2 năm, gom thêm phần trả trước để khoản vay nhẹ đi. Cả 2 đều là quyết định đúng, vì đều xuất phát từ con số thật của chính gia đình mình.
Khi đã quyết, mọi thứ nhẹ đi
Điều Thúy thấy ở những cặp vợ chồng làm bảng tính trước khi mua: dù quyết mua hay chờ, cả 2 đều nhẹ lòng hơn. Hết những bữa tối căng thẳng vì “người ta có nhà rồi”. Ngày mùng 5 chuyển tiền thuê không còn cảm giác mất trắng, vì anh chị biết mình đang trả tiền cho sự linh hoạt trong lúc chuẩn bị. Và khi mua, anh chị mua với cái đầu tỉnh, khoản góp vừa sức, còn tiền dự phòng trong tay.
Căn nhà đầu tiên không cần là căn nhà mơ ước. Nó cần là căn nhà không làm gia đình anh chị mất ngủ.
Trong nhóm Zalo “Lộ trình”, Thúy chia sẻ cách tính khoản góp, cách xem một căn nhà lần đầu và những câu hỏi nên hỏi trước khi đặt cọc. Nếu 2 vợ chồng đang bàn chuyện mua nhà đầu tiên, anh chị vào nhóm và hỏi ngay câu đang làm anh chị phân vân nhất.
Trang Thanh Thúy – giúp bạn từng bước biến tiền tích lũy thành tài sản sinh lời
P.S. Nếu anh chị đang sợ “chờ thêm thì giá lên, không bao giờ mua được”, hãy nhớ: mua lúc chưa sẵn sàng rồi phải bán gấp còn thiệt hơn chờ thêm 1 năm. Làm bảng tính 5 năm tối nay. Nó sẽ cho anh chị biết mình đang chờ vì sợ, hay chờ vì đúng.